Վ.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ 

ԶԱՐԳԱՑՄԱՆ ԵՎ ԿՐԹԱԿԱՆ ՉԱՓՈՐՈՇԻՉ

ՇԱՐԺՈՂԱԿԱՆ ՈԼՈՐՏ

Խոշոր շարժողական

Չափորոշիչ

Ցուցիչ

1. Երեխան սկսում է դրսևորել խոշոր

շարժողական տարրական հմտություններ:

1) Մնում է նստած դիքում առանց օգնության:

2) Մեկ դիրքից տեղաշարժվելով` այլ դիրք է

ընդունում:

3) Չոչ է անում:

4) Կանգնում է օգնությամբ (բռնելով ինչ-որ բանից):

5) Քայլում է օգնությամբ:

6) Նստած դիրքում կատարում է շարժողական

գործողության տարրեր:

Նուրբ (մանր) շարժումներ

2. Երեխան սկսում է ցուցաբերել

ձեռքի և մատների շարժումների

կառավարման հմտություններ:

1) Մատներով վերցնում է առարկան:

2) Երկու ձեռքերն օգտագործում է առարկան բռնած պահելու համար:

3) Ինքնուրույն տեղաշարժում է առարկան:

4) Մեկ առարկան տեղավորում է մյուսի մեջ:

ԽՈՍՔԻ ԵՎ ՀԱՂՈՐԴԱԿՑՄԱՆ ՈԼՈՐՏ

Բանավոր խոսք

Խոսքի ընկալում և օգտագործում

Չափորոշիչ

Ցուցիչ

1. Երեխան արձագանքում է իրեն ուղղված խոսքին:

1) Թեքվում է խոսողի կողմը:

2) Ցույց է տալիս ծանոթ մարդկանց,երբ հարցնում են:

3) Ցույց է տալիս ծանոթ առարկաները, երբ հարցնում են:

4) Կատարում է պարզ գործողություններ, երբ առաջարկում են:

2. Երեխան անում է խոսելու առաջին փորձերը:

1) Բառերով արտահայտում է հաճույք կամ դժգոհություն:

2) Բառերը համակցում է շարժումների հետ:

3) Ընդօրինակում է պարզ վանկերը:

4)Օգտագործում է 8-10 ճանաչելի բառեր:

Հաղորդակցում

3. Երեխան տարբերակում է ծանոթ և անծանոթ մարդկանց:

1) Ծանոթ մարդկանց տեսնելիս ուրախանում է:

2) Անծանոթ մարդկանց տեսնելիս, դրսևորում է պասիվ-զգուշավոր վարք:

4. Երեխան արձագանքում է խոսակցին:

1) Պատասխանում է, երբ խոսում են իր հետ:

2) Համապատասխան վարք է դրսևորում, երբ փաղաքշական արտահայտություններ են ասում կամ սաստում են:

ԻՄԱՑԱԿԱՆ ՈԼՈՐՏ

Մտածողություն և տրամաբանություն

Չափորոշիչ

Ցուցիչ

1. Երեխան հետազոտում և համեմատում է առարկաները:

1) Ճանաչում է աշխարհը աչքերի, բերանի, ձեռքերի միջոցով:

2) Փնտրում է տեսադաշտից անհետացած առարկան:

3) Կենցաղային իրերն օգտագործում է ըստ նշանակության:

4) Հետազոտում է շրջապատող առարկաները` դրանց հետ տարբեր գործողություններ կատարելով:

5) Կրկնօրինակում է պարզ գործողություններ:

2. Երեխան հասկանում է իրադարձությունների հաջորդականությունը և պարզ պատճառահետևանքային կապերը:

1) Երկարացնում է իրեն հետաքրքրող տպավորությունները:

2) Մի քանի անգամ կրկնում է միևնույն գործողությունը` իր ուզածին հասնելու համար:

3) Գտնում է կապը առարկայի և երևույթների միջև:

Ուշադրություն, հիշողություն

3. Երեխան դրսևորում է ուշադրության կենտրոնացում և պահպանում:

1) Հայացքը 3-5 րոպե պահում է ձայն հանող առարկայի վրա:

2) Լսում է երգ կամ փոքրիկ հեքիաթը (դեռևս չհասկանալով դրա բովանդակությունը):

4.Երեխան մտապահում և վերարտադրում է որոշակի ինֆորմացիա:

1) Ճանաչում է ծանոթ դեմքեր, առարկաներ:

Երևակայություն և ստեղծագործական մտածողություն

5. Երեխան դրսևորում է երևակայության պարզագույն տարրեր:

1) Կատարում է գործողություններ տարբեր առարկաների, նյութերի հետ:

2) Կրկնօրինակում է մեծահասակների շարժումները:

Կողմնորոշում տարածության և ժամանակի մեջ

6. Երեխան կողմնորոշվում է տարածության մեջ:

1) Տան մեջ տեղաշարժվում է որոշակի նպատակով:

2) Իրեն ծանոթ միջավայրում գիտի որոշ առարկաների տեղը:

Սոցիալ-մշակութային և կենցաղային կողմնորոշում

7. Երեխան ունի տեղեկացվածություն-գիտելիքներ իր և իր ընտանիքի մասին:

1) Ճանաչում է մոր և այլ մտերիմ մեծահասակների դեմքերը:

8. Երեխան ճանաչում և կատարում է մանկական ստեղծագործություններ:

1) Մեծահասակների ասելուց հետո երեխան կրկնում է մեկ կամ երկու բառ որևէ բանաստեղծությունից կամ երգից:

2) Ակտիվ արձագանքում է, երբ լսում է ծանոթ մանկական երգ:

ՍՈՑԻԱԼԱԿԱՆ, ՀՈՒԶԱԿԱՆ ԵՎ ԱՆՁՆԱՅԻՆ ՈԼՈՐՏ

Սոցիալական զարգացում

Փոխհարաբերություններ շրջապատի հետ

Չափորոշիչ

Ցուցիչ

1. Երեխան սկսում է շփվել ծանոթ մեծահասակների և հասակակիցների հետ:

1) Աշխուժանում է ծնողներին և ծանոթ մեծահասակներին տեսնելիս (ժպիտ, ակտիվ հաստատում է վստահության վրա հիմնված հարաբերություններ, շարժումներ և ձայներ):

2) Ցուցաբերում է ամաչկոտություն կամ տագնապ (վախ), անծանոթ մեծահասակների ներկայությամբ:

3) Ցուցաբերում է անհանգստություն, տագնապ` ծանոթ մեծահասակից բաժանվելիս:

4) Հանգիստ և ապահով է զգում, երբ մտերիմ մեծահասակը իր տեսադաշտում է:

5) Մեծահասակներին ներգրավում է իր փոխգործուն խաղերի (շփումների) մեջ:

6) Ներգրավվում է փոխգործուն շփումների կամ խաղերի մեջ:

7) Օգտագործում է շարժումները և դիմախաղը հաղորդակցվելու համար:

8) Նկատում և արձագանքում է ուրիշ երեխաներին:

Սոցիալական վարք

2. Երեխան զարգացնում է ինքնակառավարման հմտություններ:

1) Ինքն իրեն զբաղեցնում է կամ հետաքրքրություններ է գտնում:

2) Հարմարվում է օրվա կրկնվող գործողություններին:

3) Հաճախակի փոխում է գործողությունները (զբաղմունքը):

3. Երեխան սկսում է դրսևորել ինքնուրույնություն:

1) Փորձում է կատարել ինքնուրույն գործողություններ` ուտել, քայլել, վերցնել ինչ-որ բան (չնայած դեռ օգնության կարիք ունի):

Անձնային զարգացում

4. Երեխան սկսում է ցուցաբերել սեփական անձի և ուրիշների մասին իմացություն:

1) Երբ տալիս են իր անունը, արձագանքում է շարժումով կամ ձայնով:

2) Ուսումնասիրում է իր մարմինը:

3) Ուսումնասիրում է ուրիշների դեմքերը, մարմնի մասերը:

4) Երբ խնդրում են, ցույց է տալիս իր մարմնի առնվազն 2 մասերը:

Հուզական զարգացում

5. Երեխան սկսում է արտահայտել և ճանաչել հիմնական հույզերը:

1) Անծանոթ միջավայրում դրսևորում է վախ կամ զգուշանում է:

2) Արտահայտում է իր զգացմունքները ձայներով կամ շարժումներով:

3) Արձագանքում է ուրիշների հույզերին:

4) Երեխան հուզականորեն արձագանքում է երաժշտական գործիքներով, մարդկային ձայնով կատարած երաժշտությանը:

ԱՆՎՏԱՆԳՈՒԹՅԱՆ ՈԼՈՐՏ

Ինքնասպասարկում

Չափորոշիչ

Ցուցիչ

1. Երեխան սկսում է դրսևորել ինքնասպասարկման տարրական հմտություններ:

1) Ձեռքը մեկնում է տեսադաշտում հայտնված առարկային:

2) Փնտրում է տեսադաշտից անհետացած առարկան:

3) Կենտրոնանում է մոտ գտնվող առարկային:

4) Փորձում է ինքնուրույն ուտել:

5) Օգտվում է սպասքի որոշ տեսակներից մեծահասակի օգնությամբ:

6) Հանում է իր հեշտ հանվող հագուստը:

Առողջության պահպանում

2. Երեխան արձագանքում է հիգիենիկ միջոցառումներին և խնամք պահանջող իրավիճակներին:

1) Դրականորեն արձագանքում է լողանալուն:

2) Անհանգստություն է ցուցաբերում, եթե խանգարող հանգամանք կա:

ԶԱՐԳԱՑՄԱՆ ԵՎ ԿՐԹԱԿԱՆ ՉԱՓՈՐՈՇԻՉ

ՇԱՐԺՈՂԱԿԱՆ ՈԼՈՐՏ

Խոշոր շարժողական

Չափորոշիչ

Ցուցիչ

1. Երեխան դրսևորում է խոշոր

շարժողական հմտություններ:

1) Կանգնում է ինքնուրույն` առանց օգնության:

2) Քայլում է ինքնուրույն:

3) Ինքնուրույն նստում է:

4) Կատարում է վազելու փորձեր:

5) Օգնությամբ, բռնելով բարձրանում է աստիճաններով:

2. Երեխան կատարում է գործողություններ`պահպանելով դիրքը և իրականացնելով կոորդինացված շարժումներ:

1) Օգնությամբ իջնում է աստիճաններից:

2) Կանգնած դիրքում կատարում է տարբեր գործողություններ:

Նուրբ (մանր) շարժումներ

3. Երեխան դրսևորում է վերջույթների, ձեռքի և մատների շարժումների կառավարման հմտություններ:

1) Առարկան բռնելիս օգտագործում է ձեռքի ափը:

2) Մեկ ձեռքով բռնում է երկու առարկա:

3) Թերթում է գիրքը:

4) Գծում-նկարում է` ձեռքը և դաստակը միասին շարժելով:

5) Համապատասխանեցնելով` տեղավորում է մեկ առարկան մյուսի մեջ:

6) Կառուցում է պարզ շինություններ` ուղղահայաց դիրքով:

7) Վերջույթները ճիշտ ուղղությամբ շարժելով` օգնում է հագցնել իր շորերը:

8) Սեղմում է սեղմակոճակները և պտտում է բռնակները:

ԽՈՍՔԻ ԵՎ ՀԱՂՈՐԴԱԿՑՄԱՆ ՈԼՈՐՏ

Բանավոր խոսք

Խոսքի ընկալում և օգտագործում

Չափորոշիչ

Ցուցիչ

1. Երեխան ընկալում է իրեն ուղղված ուրիշի պարզ խոսքը:

1) Արձագանքում է մեծահասակների պարզ, ծանոթ հրահանգներին:

2) Պատասխանում է` «այո», «ոչ» պատասխան պահանջող հարցերին:

2. Երեխան օգտագործում է երկբառ նախադասություններ:

1) Օգտագործում է տեղը և (կամ) բացակայությունը ցույց տվող արտահայտություններ:

2) Օգտագործում է ցանկություն արտահայտող բառակապակցություններ:

3) Օգտագործում է հարց արտահայտող բառակապակցություններ:

Խոսքի հնչյունաբանական և քերականական իմացություն

3. Երեխան փորձում է ճիշտ արտասանել մայրենի լեզվի հնչյունները:

Կրկնում է առաջարկված պարզ բառերը` նմանեցնելով հնչյունները:

4. Երեխան տիրապետում է քերականական պարզ կանոններին:

Միտքն արտահայտում է բառերի ճիշտ հաջորդականությամբ:

Հաղորդակցում

5. Երեխան հաղորդակցվում է մեծահասակների և հասակակիցների հետ:

1) Պատասխանում է իրեն ուղղված հարցին:

2) Երբ ինչ-որ բանի կարիք ունի, դիմում է ծանոթ մեծահասակին:

3) Շփվում է հասակակից երեխաների հետ:

Գրավոր խոսք

Հետաքրքրություն գրքերի և գրվածքի նկատմամբ

6. Երեխան հետաքրքրություն է ցուցաբերում գունազարդ գրքերի նկատմամբ:

1) Անկանոն թերթում է մանկական գիրքը:

2) Հետևում է, երբ մեծահասակը իր համար «կարդում» է պատկերազարդ գիրք:

ԻՄԱՑԱԿԱՆ ՈԼՈՐՏ

Մտածողություն և տրամաբանություն

Չափորոշիչ

Ցուցիչ

1. Երեխան հետազոտում և համեմատում է առարկաները:

1) Օգտագործում է առարկաներն ըստ իրենց նշանակության:

2) Ճանաչում է ծանոթ դեմքերը նկարներում:

3) Արձագանքում է իր անվանը:

4) Ցույց է տալիս մարմնի տարբեր մասերը տիկնիկի վրա:

5) Օգտագործում է առարկաները մտավոր խնդիրներ լուծելու համար:

2. Երեխան հասկանում է իրադարձությունների հաջորդականությունը և պարզ պատճառահետևանքային կապերը:

1) Կրկնում է անցյալում տեսած գործողությունների հաջորդականությունը:

2) Գիտի, որ առարկայի (անձի) բացակայությունը չի նշանակում, որ այն (նա) ընդհանրապես անհետացել է:

Ուշադրություն և հիշողություն

3. Երեխան մտապահում և վերարտադրում է որոշակի ինֆորմացիա:

1) Կրկնում է պարզ նախադասություններ` մեծահասակի ասելուց հետ:

2) Կրկնում է մեկ կամ երկու շաբաթ առաջ իր կատարած գործողությունները:

3) Լսում է կարճ հեքիաթներ:

Երևակայություն և ստեղծագործական մտածողություն

4. Երեխան դրսևորում է երևակայության պարզագույն տարրեր:

1) Կատարում է պարզագույն գործողություններ տարբեր առարկաների, նյութերի հետ` ինչ-որ բան սարքելու (ստեղծելու) միտումով:

2) Առարկան օգտագործում է տարբեր նպատակներով:

3) Խաղալիս կատարում է նպատակային գործողություններ խաղալիքների հետ:

4) Նմանակում է ուրիշների կատարած գործողությունները:

Կողմնորոշում տարածության և ժամանակի մեջ

5. Երեխան կողմնորոշվում է տարածության մեջ:

1) Փնտրում է իր տեսադաշտից անհետացած առարկան:

2) Կողմնորոշվում է սենյակների դիրքի և դասավորության մեջ:

3) Հավաքում է 3 մասից բաղկացած աշտարակը:

Սոցիալ-մշակութային և կենցաղային կողմնորոշում

6. Երեխան ունի գիտելիքներ (տեղեկացված է) իր և իր ընտանիքի մասին:

Ցույց է տալիս ընտանիքի անդամներին և ասում նրանց անունները:

7. Երեխան ճանաչում և կարողանում է կատարել մանկական ստեղծագործություններ:

1) Կատարում է մանկական երգերից բառեր կամ տողեր:

2) Ծանոթ մանկական երգի ձայն լսելիս ձայնակցում է:

8. Երեխան ունի գիտելիքներ շրջապատող աշխարհի մասին:

Ճանաչում է նկարներում պատկերված մրգերը, կենդանիները:

ԱՆՎՏԱՆԳՈՒԹՅԱՆ ՈԼՈՐՏ

Ինքնասպասարկում

Չափորոշիչ

Ցուցիչ

1.Երեխան դրսևորում է ինքնասպասարկման հմտություններ:

1) Ցուցաբերում է ինքնուրույնություն հագնվելուց և հանվելուց:

2) Ինքնուրույն ուտում է սննդի որոշ տեսակներ:

3) Ինքնուրույն խմելու փորձեր է անում:

4) Կատարում է կենցաղային տարրական գործողություններ:

5) Հետևողական է այն գործողություններում, որոնք կրկնվում են ըստ ռեժիմի:

Առողջության պահպանում

2. Երեխան սկսում է հետևել հիգիենայի տարրական կանոններին:

1) Կատարում է հիգիենայի որոշ գործողություններ:

2) Ճանաչում է հիգիենայի որոշ պարագաներ:

3) Փորձում է հանել թաց կամ կեղտոտ հագուստը:

4) Նշան է անում, երբ ինչ-որ բանից դժգոհություն է ունենում:

Անվտանգություն

3. Երեխան սկսում է հետևել անվտանգության տարրական կանոններին մեծահասակի ուղղորդումով և հսկողությամբ:

1) Դադարեցնում է վտանգավոր գործողութ-յունը մեծահասակի օգնությամբ:

2) Մեծի հրահանգով կատարում է մեկ գործողություն:

ՍՈՑԻԱԼԱԿԱՆ, ՀՈՒԶԱԿԱՆ ԵՎ ԱՆՁՆԱՅԻՆ ՈԼՈՐՏ

Սոցիալական զարգացում

Փոխհարաբերություններ շրջապատի հետ

Չափորոշիչ

Ցուցիչ

1. Երեխան սկսում է շփվել ծանոթ մեծահասակների և հասակակիցների հետ և հաստատում է վստահության վրա հիմնված հարաբերություններ:

1) Փնտրում է ծնողների կամ ծանոթ մեծահասակների աջակցությունը ինչ-որ բան անելիս:

2) Կրկնօրինակում է մեծահասակի առօրյա վարքը:

3) Մասնակցում է պարզ խաղերի կամ շփումների ծանոթ մեծահասակների հետ:

4) Պատասխանում է մեծահասակի բարևին:

5) Ծնողի հետ խաղի ընթացքում, նրա աջակցությամբ սպասում է իր հերթին:

6) Հաղորդակցվում է մեծահասակի հետ իր կատարած գործողությունների վերաբերյալ:

7) Դրականորեն է արձագանքում մեծահասակի ուղղորդմանը:

8) Կրկնօրինակում է երեխաների վարքը:

9) Կողք-կողքի խաղալու ժամանակ ուշադրություն է դարձնում հասակակիցների գործողություններին:

Սոցիալական վարք

2. Երեխան դրսևորում է ինքնակառավարման հմտություններ:

1) Հասկացնում է իր որոշ ֆիզիոլոգիական կարիքները` քաղցը, ծարավը:

2) Ենթարկվում է անվտանգության պարզ պահանջներին:

3. Երեխան դրսևորում է ինքնուրույնություն:

1) Փորձում է ինքնուրույն հոգալ իր պարզ կարիքները:

2) Մասնակցում է պարզ գործերին:

Անձնային զարգացում

4. Երեխան սկսում է ցուցաբերել սեփական անձի և ուրիշների մասին իմացություն:

1) Ճանաչում է իրեն հայելու մեջ:

2) Գիտի իր անունը:

3) Անվանում է իր մարմնի առնվազն 3 մասերը:

4) Ճանաչում է ծնողներին և ընտանիքի անդամներին:

Հուզական զարգացում

5. Երեխան սկսում է ճանաչել հիմնական հույզերը:

1) Ժպտում է կամ ծիծաղում է` ի պատասխան դրական հաղորդակցությանը:

2) Դժգոհություն է արտահայտում, երբ իրեն ինչ-որ բան անհանգստացնում է կամ անկարող է ինչ-որ բան անել:

6. Երեխան արտահայտում է իր զգացմունքները երգի, երաժշտության, շարժումների և պարի միջոցով:

1) Ճանաչում և արձագանքում է ծանոթ երաժշտությանը:

2) Պարբերաբար երգում է:

ՎԵՐԱԲԵՐՄՈՒՆՔ ՍՈՎՈՐԵԼՈՒ ՆԿԱՏՄԱՄԲ` ՈԼՈՐՏ

Հետաքրքրասիրություն

Չափորոշիչ

Ցուցիչ

1. Երեխան հետաքրքրասիրություն է ցուցաբերում նոր բաներ սովորելու և նոր փորձառությունների նկատմամբ:

1) Խաղում է խաղալիքներով, որոնք առաջացնում են ձայն, լույս, շարժում և այլն:

2) Ուսումնասիրում է միջավայրը:

3) Կրկնօրինակում է մեծահասակների պարզ գործողությունները:

4) Հետաքրքրություն է ցուցաբերում մեծահասակների աշխատանքային գործունեության նկատմամբ:

Նախաձեռնություն

2. Երեխան նախաձեռնություն է ցուցաբերում:

1) Փորձում է ինքնուրույն կատարել առօրյա որոշ գործողություններ:

2) Ցույց է տալիս, թե ի՞նչ է սիրում կամ չի սիրում:

3) Ներգրավվում է նոր փորձառության մեջ:

Մասնակցություն և հետևողականություն

3. Երեխան մասնակցություն և հետևողականություն է ցուցաբերում իր տարիքին համապատասխան առաջադրանքներում:

1) Պարբերաբար կրկնում է իր նախասիրած գործողությունը:

2) Ավարտին է հասցնում իրեն ծանոթ որոշ գործողություններ:

3) Կարճ ժամանակով ուշադրությունը կենտրոնացնում է, երբ իր համար հեքիաթ են կարդում(պատմում):

4) Անհրաժեշտության դեպքում իրերը փնտրում է այն տեղերում, որտեղ դրանք սովորաբար դրված են լինում:

3.ԿՐՏՍԵՐ ՏԱՐԻՔԻ ԱՌԱՋԻՆ ԽՄԲԻ` ԵՐԿՈՒՍԻՑ ՄԻՆՉԵՎ ԵՐԵՔ ՏԱՐԵԿԱՆ ԵՐԵԽԱՆԵՐԻ ԶԱՐԳԱՑՄԱՆ ԵՎ ԿՐԹԱԿԱՆ ՉԱՓՈՐՈՇԻՉ

ՇԱՐԺՈՂԱԿԱՆ ՈԼՈՐՏ

Խոշոր շարժողական

Չափորոշիչ

Ցուցիչ

1. Երեխան տեղաշարժման (կանգնելու, քայլելու, վազքի, թռչկոտելու) ժամանակ դրսևորում է կոորդինացիա:

1) Ինքնուրույն կքանստում է:

2) Ինքնուրույն վեր է կենում նստած դիրքից:

3) Քայլում է վարժ կերպով:

4) Վազում է վստահորեն:

5) Առանց օգնության բարձրանում և իջնում է աստիճաններով:

6) Թռչկոտում է` հենման մակերեսից չկտրվելով:

7) Ինքնուրույն մագլցում է ոչ բարձր առարկաների վրա:

8) Կռանում է առանց հավասարակշռությունը կորցնելու:

9) Քայլելիս շարժում է իրանը և ձեռքերը:

10) Գործողություններ է կատարում` տարբեր դիրքերում հավասարակշռությունը պահելով:

Նուրբ (մանր) շարժումներ

2. Երեխան դրսևորում է վերջույթների և մատների շարժումների կառավարման հմտություններ:

1) Կառուցում է պարզ շինություններ` ուղղահայաց և հորիզոնական դիրքերով:

2) Ձեռքի և դաստակի կոորդինացված շարժումներով գծում, նկարում է` օգտագործելով թղթի ամբողջ մակերեսը:

3) Ինքնուրույն հագնում և հանում է հագուստի որոշ մասեր:

3. Երեխան ցուցաբերում է վերջույթների կառավարման հմտություն` աջ կամ ձախ վերջույթի գերակայությամբ:

Գործողություն կատարելիս նախընտրում է աջ կամ ձախ վերջույթը:

ԻՄԱՑԱԿԱՆ ՈԼՈՐՏ

Մտածողություն և տրամաբանություն

Չափորոշիչ

Ցուցիչ

1. Երեխան հետազոտում և համեմատում է առարկաները:

1) Գտնում է երկու առարկաների կամ երևույթների նմանությունը:

2) Համեմատում է առարկաներն ըստ մեկ հատկանիշի:

3) Գիտի առարկաների նշանակությունը:

4) Հավաքում է 2 մասից բաղկացած պատկեր:

2. Երեխան հասկանում է իրադարձությունների հաջորդականությունը և պարզ պատճառահետևանքային կապերը:

Գիտի կենցաղում կրկնվող պարզագույն գործողությունների հաջորդականությունը:

3. Երեխան կարողանում է ընդհանրացումներ կատարել:

Խմբավորում է առարկաներն ըստ մեկ հատկանիշի:

4. Երեխան դասակարգում է առարկաներն ըստ կոնկրետ հատկանիշի:

1) Տարբեր տեսակի (3-ից ոչ ավելի) մի քանի նկարներից առանձնացնում է միատեսակ առարկաներ պատկերող նկարները:

2) Նկարները համապատասխանեցնում է առարկաներին:

3) Դասավորում է առարկաներն ըստ ծանրության:

Տարրական մաթեմատիկական պատկերացումներ և գիտելիքներ

5. Երեխան ունի մեծության, չափի, ձևի մասին գիտելիքներ, ճանաչում է գույները:

1) Անվանում է մեկ-երկու հիմնական գույներ (հնարավոր է շփոթելով):

2) Գիտի «շատ»,«քիչ» հասկացությունները:

6. Երեխան ցուցաբերում է հաշվի, թվերի, թվանշանների իմացություն:

Գիտի, թե ինչ է «1»-ը:

Ուշադրություն, հիշողություն

7. Երեխան մտապահում և վերարտադրում է որոշակի ինֆորմացիա:

1) Մտապահում և վերարտադրում է քառյակներ:

2) Վերարտադրում է նախկինում տեսած ինֆորմացիան:

Երևակայություն և ստեղծագործական մտածողություն

8. Երեխան դրսևորում է երևակայության պարզագույն տարրեր:

1) Կատարում է տարբեր նպատակային գործողություններ պլաստիլինի և թղթի հետ:

2) Ներկում է վրձնով:

3) Նկարում է շրջաններ և խաչեր:

4) Տարբեր անուններ է տալիս իր նկարածին:

5) Իր խաղալիքներին դարձնում է երևակայական մարդիկ:

Կողմնորոշում տարածության և ժամանակի մեջ

9. Երեխան կողմնորոշվում է տարածության մեջ:

Օգտագործում է «հեռու», «մոտիկ», «մյուս անգամ» բառերը, սակայն դեռ լիովին չի հասկանում դրանց նշանակությունը:

10. Երեխան կարողանում է կողմնորոշվել ժամանակի մեջ:

Օգտագործում է «ավելի ուշ», «վաղը», «հիմա», «շուտով», «երեկ»,«այսօր» բառերը, երբեմն շփոթելով դրանց նշանակությունը:

Սոցիալ-մշակութային և կենցաղային կողմնորոշում

11. Երեխան ունի տարրական գիտելիքներ (տեղեկացված է) իր և իր ընտանիքի մասին:

1) Ճիշտ ասում է իր անունը, սեռը, երբեմն տարիքը:

2) Գիտի իրեն շատ մտերիմ անձանց սոցիալական դերերի մասին:

12. Երեխան ունի գիտելիքներ շրջապատող միջավայրի և բնության վերաբերյալ:

1) Ճանաչում և անվանում է առնվազն 5 ընտանի կենդանիներ (շուն, հավ, կով, ձի և այլն):

2) Տարբերում է ընտանի կենդանիների ձայները:

3) Ճանաչում և անվանում է իրեն շրջապատող բնաշխարհի որոշ տարրեր (ծառ, ծաղիկ)` շփոթելով դրանց տեսակները:

13. Երեխան ճանաչում և կարողանում է կատարել մանկական ստեղծագործություններ:

1) Գիտի մի քանի մանկական բանաստեղծություններ:

2) Հեռուստացույցով ծանոթ երաժշտություն (գովազդային տեսահոլովակներ) լսելիս արձագանքում է բառերով և ձայնակցում ու (կամ) պարային շարժումներ կատարում:

ԽՈՍՔԻ ԵՎ ՀԱՂՈՐԴԱԿՑՄԱՆ ՈԼՈՐՏ

Բանավոր խոսք

Խոսքի ընկալում և օգտագործում

Չափորոշիչ

Ցուցիչ

1. Ընկալում է իրեն ուղղված ուրիշի բանավոր խոսքը:

1) Կատարում է մեծահասակի պարզ հրահանգները:

2) Համապատասխան ձևով պատասխան է տալիս «ո՞վ», «ի՞նչ», «ե՞րբ», «որտե՞ղ» հարցերին:

2. Օգտագործում է 3 և ավելի բառերից բաղկացած նախադասություններ:

1) Խոսքում օգտագործում է օժանդակ բայեր:

2) Օգտագործում է պարզ ընդարձակ նախադասություններ:

3) Նախադասության մեջ օգտագործում է «և» կամ «ու» շաղկապները

3. Երեխան բանավոր արտահայտում է իր մտքերն ու կարծիքը, զգացողություններն ու զգացմունքները:

Բառերով արտահայտում է իր ցանկությունները:

Խոսքի հնչյունաբանական և քերականական իմացություն

4. Երեխան կարողանում է ճիշտ արտասանել մայրենի լեզվի հնչյունները:

Կրկնում է առաջարկված պարզ բառերը` ճիշտ արտաբերելով հնչյունները:

5. Երեխան կազմում է բարդ նախադասություններ:

Խոսքում օգտագործում է համադասական նախադասություններ:

6. Երեխան հետևում է քերականական որոշ կանոնների:

1) Օգտագործում է գոյականի հոգնակի թիվը:

2) Ճիշտ կիրառում է բայի ներկա ժամանակը:

3) Օգտագործում է դերանուններ:

7. Երեխան ճիշտ օգտագործում է խոսքի տարբեր մասեր:

Ճիշտ (տեղին) ձևակերպում է «ո՞վ» բառով հարցեր:

Հաղորդակցում

8. Երեխան հաղորդակցվում է մեծահասակների և հասակակիցների հետ:

1) Զրուցում է մեծահասակի հետ` պատասխանելով առնվազն 2-3 պարզ հարցերի:

2) Ծանոթ մարդկանց միջավայրում շփման մեջ է մտնում անծանոթների հետ:

3) Խաղում է իր հասակակիցների հետ (կողքին):

Գրավոր խոսք

Հետաքրքրություն գրքերի և գրվածքի նկատմամբ

9. Երեխան հետաքրքրություն է ցուցաբերում գրքերի և ընթերցանության նկատմամբ:

1) Դիմում է մեծահասակին, որ իր համար գիրք կարդա (պատմի):

2) Ունի իր սիրած գիրքը կամ գրքերը

10. Երեխան հետաքրքրություն է ցուցաբերում գրքերի և ընթերցանության նկատմամբ:

Տարբերում է գիրքն այլ առարկաներից:

Հետաքրքրություն վաղ գրաճանաչության նկատմամբ

11. Ունի որոշ պատկերացում սիմվոլների և դրանց նշանակության մասին:

Ճանաչում է շրջապատի որոշ գրաֆիկական սիմվոլներ:

12. Հետաքրքրություն է դրսևորում գրելու, նկարելու պարագաների նկատմամբ:

Խզբզում է` օգտագործելով մատիտ կամ կավիճ:

ՍՈՑԻԱԼԱԿԱՆ, ՀՈՒԶԱԿԱՆ ԵՎ ԱՆՁՆԱՅԻՆ ՈԼՈՐՏ

Սոցիալական զարգացում

Փոխհարաբերություններ շրջապատի հետ

Չափորոշիչ

Ցուցիչ

1. Երեխան սկսում է շփվել ծանոթ մեծահասակների և հասակակիցների հետ և հաստատում է վստահության վրա հիմնված հարաբերություններ:

1) Շփվում է ծանոթ մեծահասակի հետ խաղի ընթացքում:

2) Անծանոթ միջավայրում շփվում է ծանոթ մեծահասակի հետ:

3) Ընդունում է իր համար նշանակալի մեծահասակների (բարեկամների, հարևանների) ընկերակցությունը:

4) Խնդրում է մեծահասակին խաղալ իր հետ:

5) Սկսում է խոսակցություն մեծահասակի հետ:

6) Նմանակում է իր հարևանությամբ խաղացող երեխաների խաղը:

7) Հասակակցի հետ խաղի ընթացքում, մեծահասակի զգալի աջակցությամբ սպասում է իր հերթին:

8) Մասնակցում է հասակակիցների հետ խմբովի խաղերին:

Սոցիալական վարք

2. Երեխան դրսևորում է ինքնակառավարման հմտություններ:

1) Հետևում է պարզ կանոններին մեծահասակի հրահանգով:

2) Կանխատեսում է կանոնների խախտման հետևանքները:

3) Մեծահասակի օգնությամբ հարմարվում է առօրյա կրկնվող գործողությունների անսպասելի փոփոխմանը:

4) Սկսում է գիտակցել սեփական հնարավորությունների սահմանը:

3. Երեխան դրսևորում է ինքնուրույնություն:

1) Կատարում է ինքնուրույն (անկախ) գործողություններ` ստուգելով թույլատրելի սահմանները:

2) Որոշ գործողություններ կատարում է իր ձևով, իրեն հարմար արագությամբ`չընդունելով օգնությունը:

Անձնային զարգացում

4. Երեխան սկսում է ցուցաբերել սեփական անձի և ուրիշների մասին իմացություն:

1) Գիտի իր անունը, սեռը:

2) Տարբերակում է մարդկանց ըստ սեռի:

3) Գիտի ծնողների և ընտանիքի անդամների անունները:

4) Գիտակցում է, երբ իրեն ուշադրություն են դարձնում կամ դիտարկում են:

5) Ինքն իրեն զբաղեցնում կամ հետաքրքրություններ է գտնում 10-15 րոպեի սահմաններում:

6) Նկարներում տարբերակում է պատկերված երեխաների սեռը:

7) Երբ խնդրում են, ցույց է տալիս մարմնի 6-9 մասեր:

8) Գիտի իրեն պատկանող իրերը, խաղալիքները:

5. Երեխան սկսում է դրսևորել ինքնավստահություն:

1) Ուրախություն է արտահայտում որևէ բան լավ անելիս:

2) Ցուցադրում է իր կատարած աշխատանքները:

3) Հաճույք է ստանում տան գործերում մեծահասակին օգնելիս:

4) Կատարում է գործողություններ, ցույց տալու համար, թե, իբրև, կարող է անել իր ուժերից վեր բաներ:

Հուզական զարգացում

6. Երեխան սկսում է ճանաչել հիմնական հույզերն ու զգացմունքները:

Արտահայտում է ուրախությունը, տխրությունը, զայրույթը կամ վախը համապատասխան դեմքի արտահայտությամբ, ձայնի ինտոնացիայով կամ ժեստերով:

7. Երեխան սկսում է կառավարել իր զգացմունքները և մղումները:

Ուժեղ զգացմունքների ժամանակ փնտրում է մեծահասակի աջակցությունը կամ գրավում է նրա ուշադրությունը:

ԱՆՎՏԱՆԳՈՒԹՅԱՆ ՈԼՈՐՏ

Ինքնասպասարկում

Չափորոշիչ

Ցուցիչ

1. Երեխան դրսևորում է ինքնասպասարկման հմտություններ:

1) Ուտում է ինքնուրույն` մի քիչ թափթփելով:

2) Օգտվում է սպասքի որոշ տեսակներից (գդալ, պատառաքաղ, բաժակ):

3) Հագնում է հագուստի բոլոր տեսակները` մեծահասակի օգնությամբ:

4) Ինքնուրույն հանում է հագուստները:

5) Օգտագործում է անձնական խնամքի առարկաները` մեծահասակի օգնությամբ:

6) Ինքնուրույն կարողանում է հաղթահարել որոշ խոչընդոտներ:

7) Նեղ սափորից հեղուկը լցնում է լայն տարայի մեջ (երբեմն կարող է մի փոքր թափել):

Առողջության պահպանում

2. Երեխան սկսում է հետևել հիգիենայի տարրական կանոններին:

1) Ինքնուրույն հետևում է դեմքի մաքրությանը:

2) Օգտվում է պետքանոթից մեծահասակի օգնությամբ:

3) Կատարում է առողջության պահպանմանն ուղղված հիմնական գործողությունները` մեծահասակի օգնությամբ:

4) Ճանաչում է և գիտի, թե ինչի համար է ատամի խոզանակը:

5) Կրկնօրինակում է մեծահասակի որոշ գործողությունները:

Անվտանգություն

3. Երեխան սկսում է հետևել անվտանգության տարրական կանոններին մեծահասակի ուղղորդումով և հսկողությամբ:

1) Ուշադրություն է դարձնում անվտանգության հրահանգներին:

2) Խուսափում է վտանգավոր առարկաներից, երբ մեծահասակը զգուշացնում է:

ՎԵՐԱԲԵՐՄՈՒՆՔ ՍՈՎՈՐԵԼՈՒ ՆԿԱՏՄԱՄԲ ՈԼՈՐՏ

Հետաքրքրասիրություն

Չափորոշիչ

Ցուցիչ

1. Երեխան հետաքրքրասիրություն է ցուցաբերում նոր բաներ սովորելու և նոր փորձառությունների նկատմամբ:

1) Հարցեր է տալիս անծանոթ առարկաների վերաբերյալ:

2) Կրկնօրինակում է մեծահասակաների առօրյա կրկնվող գործողությունները:

3) Հարցեր է տալիս լսած հեքիաթի վերաբերյալ:

4) Մասնակցում է նոր գործողությունների, խաղերի:

Նախաձեռնություն

2. Երեխան նախաձեռնություն է ցուցաբերում:

1) Մասնակցում է ուրիշ երեխաների խաղին:

2) Խաղի ընթացքում միաժամանակ օգտագործում է մի քանի խաղալիքներ:

3) Խաղալիքներից ընտրում է մեկը:

Մասնակցություն և հետևողականություն

3. Երեխան մասնակցություն և հետևողականություն է ցուցաբերում իր տարիքին համապատասխան առաջադրանքներում:

1) Դժվարության հանդիպելիս մի քանի անգամ փորձում է հաղթահարել:

2) Խնդրում է, որ իր սիրած գիրքը (հեքիաթը) պարբերաբար կարդան, պատմեն իր համար:

3) Իր ընտրած խաղով խաղում է որոշակի կարճ ժամանակի (8-10 րոպե) ընթացքում:

4. ԿՐՏՍԵՐ ՏԱՐԻՔԻ ԵՐԿՐՈՐԴ ԽՄԲԻ` ԵՐԵՔԻՑ ՄԻՆՉԵՎ ՉՈՐՍ ՏԱՐԵԿԱՆ ԵՐԵԽԱՆԵՐԻ ԶԱՐԳԱՑՄԱՆ ԵՎ ԿՐԹԱԿԱՆ ՉԱՓՈՐՈՇԻՉ

ՇԱՐԺՈՂԱԿԱՆ ՈԼՈՐՏ

Խոշոր շարժողական

Չափորոշիչ

Ցուցիչ

1. Երեխան դրսևորում է խոշոր շարժումներով պայմանավորված հիմնական հմտությունները` ցուցաբերելով հավասարակշռության, կոորդինացիայի զարգացող ունակություններ կանգնելու, քայլելու, վազքի, ցատկելու, մագլցելու, աստիճաններով իջնելու և բարձրանալու ժամանակ:

1) Ցատկում է մեկ ոտքի վրա 2 և ավելի անգամ:

2) Ոտքերը միասին պահելով` կանգնած տեղից ցատկում է առնվազն 20սմ հեռավորության վրա:

3) Առանց որևէ բանից բռնելու կանգնում է մեկ ոտքի վրա առնվազն 2 վայրկյան:

4) Ուղիղ գծով քայլելով` անցնում է առնվազն 1 մետր տարածություն:

5) Քայլում է` շրջանցելով խոչընդոտները:

6) Քայլում է ոտքերի մատների վրա:

7) Վազում է առնվազն 8 մետր տարածություն:

8) Ինքնուրույն բարձրանում է աստիճաններով` հերթագայելով ոտքերը:

9) Մեծահասակի օգնությամբ իջնում է աստիճաններով` հերթագայելով ոտքերը:

10) Ցատկում է մոտ 20 սմ բարձրությունից երկու ոտքի վրա:

11) Վարում է եռանիվ հեծանիվ:

2. Երեխան դրսևորում է գնդակով խաղալու տարբեր հմտություններ:

1) Նետված գնդակը երեխան բռնում է տարածած (արմունկները բացված) ձեռքերով:

2) Բռնում է մեծ գնդակը մոտավորապես 1,5 մետր հեռավորությունից:

3) Նետում է գնդակն ընկերոջը ճիշտ ուղղությամբ:

4) Ֆուտբոլ խաղալիս ոտքը ետ տանելով հարվածում է գնդակին:

Նուրբ (մանր) շարժումներ

3. Երեխան ցուցաբերում է ձեռքի և մատների շարժումների կառավարման հմտություններ:

1) Կատարում է պարզ գործողություններ փոքր (մանր) առարկաներով:

2) Կառուցում է միջին բարդության շինություններ:

3) Ծեփում է պարզ` կլոր, տափակ, պարանաձև առարկաներ:

4. Երեխան դրսևորում է նկարելու հմտություններ:

1) Բռնում է մատիտը ձեռքի առաջին 3 մատներով` թուղթը մյուս ձեռքով պահելով:

2) Բռնում է մատիտը ծայրին մոտ:

3) Արտանկարում է երկրաչափական պատկերներ:

4) Նկարում է մարդ, որն ունի գլուխ և մեկ գծով պատկերված վերջույթներ («փայտիկներ»):

5) Կրկնագծում է (եզրակ է քաշում) նկարի ուրվագծով:

5. Երեխան ցուցաբերում է մկրատով կտրտելու պարզ հմտություններ:

Մեկ ձեռքի մատներով բացում և փակում է բութ ծայրերով մկրատը:

6. Երեխան կատարում է ինքնասպասարկմանն ուղղված առօրյա գործողություններ:

1) Արձակում և կոճկում է մեծ կոճակները, հագուստի մեծ շղթաները, քուղերը:

2) Արձակում է կոշիկի քուղերը:

3) Ինքնուրույն օգտվում է սպասքի որոշ տեսակներից:

ԽՈՍՔԻ ԵՎ ՀԱՂՈՐԴԱԿՑՄԱՆ ՈԼՈՐՏ

Բանավոր խոսք

Խոսքի ընկալում և օգտագործում

Չափորոշիչ

Ցուցիչ

1. Երեխան ընկալում է իրեն ուղղված ուրիշի բանավոր խոսքը:

1) Կատարում է մեծահասակների պարզ հրահանգները:

2) Լրացնում է պարզ նախադասության վերջին` բաց թողնված բառը:

3) Ուշադիր ունկնդրում է իր կամ խմբի համար ընթերցվող մանկական հեքիաթը:

4) Խոսքի հնչերանգով տարբերակում է խոսակցի տրամադրությունը:

2. Երեխան բանավոր արտահայտում է իր մտքերն ու կարծիքը, զգացողություններն ու զգացմունքները:

1) Ճիշտ (ադեկվատ) պատասխանում է «ինչու՞» հարցին:

2) Պատմում է սեփական փորձառության մասին:

3) Երեք-չորս պարզ նախադասությամբ ասում է, թե ի՞նչ են անում նկարում պատկերված մարդիկ կամ կենդանիները:

Խոսքի հնչյունաբանական և քերականական իմացություն

3. Երեխան ճանաչում է մայրենի լեզվի հնչյունները և կարողանում դրանք ճիշտ արտասանել:

Կրկնում է առաջարկված բառերը` ճիշտ արտաբերելով հնչյունները:

4. Երեխան ճիշտ օգտագործում է խոսքի տարբեր մասեր:

Ճիշտ (տեղին) ձևակերպում է «ի՞նչ», «ո՞րտեղ», «ե՞րբ», «ինչու՞» բառերով հարցեր:

Հաղորդակցում

5. Երեխան արդյունավետորեն հաղորդակցվում է մեծահասակների, հասակակիցների և փոքրերի հետ:

1) Զրուցում է մեծահասակի հետ` պատասխանելով առնվազն 3-4 պարզ հարցերի:

2) Մասնակցում է առօրյա խոսակցությանը «հիմա» և «այստեղ» թեմաների շուրջ:

Գրավոր խոսք

Հետաքրքրություն գրքերի և գրվածքի նկատմամբ

6. Երեխան հետաքրքրություն է ցուցաբերում գրքերի և ընթերցանության նկատմամբ:

1) Պատկերազարդ գրքեր դիտելիս հարցեր է տալիս:

2) Ձևացնում է, որ գրում է:

Հետաքրքրություն վաղ գրաճանաչության նկատմամբ

7. Երեխան հասկանում է գրավոր խոսքի որոշ սկզբունքներ:

Ձևացնում է, որ գրում է:

8. Երեխան ունի գրելու պարագաների օգտագործման պարզագույն հմտություններ:

Օգտագործում է գրելու պարագաներ:

ԻՄԱՑԱԿԱՆ ՈԼՈՐՏ

Մտածողություն և տրամաբանություն

Չափորոշիչ

Ցուցիչ

1. Երեխան հետազոտում և համեմատում է, առարկաները:

1) Բացատրում է առարկաների նշանակությունը, դերը:

2) Համեմատում է առարկաները ըստ երկու հատկանիշների:

3) Գտնում է զույգ պատկերներ:

4) Հավաքում է 3-4 խոշոր մասերից բաղկացած պատկեր:

2. Երեխան հասկանում է իրադար-ձությունների հաջորդականությունը և պարզ պատճառահետևանքային կապերը:

1) Տալիս է «ինչո՞ւ» հարցը` հասկանալու համար պատճառահետևանքային կապերը:

2) Բացատրում է, թե ինչպիսի՞ արդյունք կարող է ունենալ տվյալ պարզ գործողությունը:

3. Երեխան կարողանում է ընդհանրացումներ կատարել:

1) Խմբավորում է առարկաները զույգերով ըստ ֆունկցիոնալ նշանակության:

2) Առաջարկված առարկաներից կամ նկարներից ընտրում է որոշակի հասկացությունների, թեմայի (սննդի, հագուստի, կենդանիների և այլնի) վերաբերող առարկաներ:

Տարրական մաթեմատիկական գիտելիքներ

5. Երեխան ունի մեծության, չափի, ձևի մասին գիտելիքներ, ճանաչում է գույները:

1) Տեսակավորում է առարկաներն ըստ ձևի:

2) Դասավորում է առարկաներն ըստ մեծության:

3) Տեսակավորում է առարկաներն ըստ գույնի:

4) Անվանում է հիմնական գույները:

5) Ընտրում է 2-4 գույներ:

6) Գնահատում է չափերը:

7) Գիտի 2 երկրաչափական պատկերներ` շրջան, եռանկյունի:

6. Երեխան ցուցաբերում է հաշվի, թվերի, թվանշանների իմացություն:

1) Անգիր հաշվում է մինչև 5-ը:

2) Կիրառում է հաշիվը առօրյա կյանքում:

Ուշադրություն, հիշողություն

7. Երեխան դրսևորում է ուշադրության կենտրոնացում և պահպանում:

1) Մեծահասակի օրինակից հետո կրկնում է ծափերը (3 ծափ):

2) Շուրջ 5 րոպե ուշադրությամբ լսելուց հետո հարցեր է տալիս:

8. Երեխան մտապահում և վերարտադրում է որոշակի ինֆորմացիա:

Մեծահասակի ասելուց հետո կրկնում է բանաստեղծության 2 տող:

Երևակայություն և ստեղծագործական մտածողություն

9. Երեխան դրսևորում է տարբեր նյութերի հետ աշխատելու տարրական հմտություններ:

1) Կատարում է տարբեր գործողություններ պլաստիլինի և թղթի հետ:

2) Նկարում է լսած պատմության (հեքիաթի իրեն դուր եկած առարկան)պատկերը:

10. Երեխան շարժումների, երաժշտության և պարի միջոցով արտահայտում է իր մտքերը, պատկերացումները, զգացմունքները:

1) Երաժշտության տակ կատարում է ռիթմիկ պարային շարժումներ:

2) Ձևացնում է, թե երգում է հանդիսատեսի համար:

3) Երգում է հաճախ լսած երգերը:

4) Մեծահասակին խնդրում է երգել իր սիրած երգը:

Կողմնորոշում տարածության և ժամանակի մեջ

11. Երեխան ունի գիտելիքներ և իմացություն տարածության մեջ առարկաների դիրքի վերաբերյալ և կարողանում է կողմնորոշվել տարածության մեջ:

Կատարում է հրահանգներ` կախված առարկաներից և իր դիրքից:

12. Երեխան կարողանում է կողմնորոշվել ժամանակի մեջ:

Տարբերում է ցերեկ և գիշեր հասկացությունները` կապելով դրանք այդ ժամին կատարվող գործողությունների հետ:

Սոցիալ-մշակութային և կենցաղային կողմնորոշում

13. Երեխան ունի գիտելիքներ (տեղեկացված է) իր անձի, սոցիալական դերերի, հարաբերությունների մասին:

1) Գիտի իր ֆիզիկական տվյալները` մազերի գույնը, հասակը, կառուցվածքը:

2) Ճանաչում է մարմնի մասերը:

3) Նկարագրում է տարբեր սեռերի առանձնահատկությունները:

4) Գիտի մարդկանց սոցիալական դերերի և հարաբերությունների մասին:

14. Երեխան ունի գիտելիքներ շրջապատող միջավայրի և բնության վերաբերյալ:

1) Գիտի այն թաղամասը կամ փողոցը, որտեղ ապրում է:

2) Ճանաչում և անվանում է որոշ ընտանի և վայրի կենդանիներ:

3) Ճանաչում և անվանում է բնության որոշ երևույթներ` քամի, անձրև, ձյուն:

4) Ճանաչում և անվանում է իրեն շրջապատող բնաշխարհի որոշ տարրեր` ջուր, ծառ, ծաղիկ, թռչուններ:

15. Երեխան ճանաչում և կարողանում է կատարել մանկական բանաստեղծություններ, երգերի քառյակներ:

Արտասանում է քառյակներ մանկական բանաստեղծություններից:

16. Երեխան գիտի իր ազգային մշակույթը:

Երգում է ազգային երգեր:

ՍՈՑԻԱԼԱԿԱՆ, ՀՈՒԶԱԿԱՆ ԵՎ ԱՆՁՆԱՅԻՆ ՈԼՈՐՏ

Սոցիալական զարգացում

Փոխհարաբերություններ մեծահասակների հետ

Չափորոշիչ

Ցուցիչ

1. Երեխան սկսում է շփվել ծանոթ մեծահասակների հետ և հաստատում է վստահության վրա հիմնված հարաբերություններ:

1) Ազատ հաղորդակցվում է ծանոթ մեծահասակների հետ:

2) Ընդունում է իր համար նշանակալի մեծահասակների (բարեկամների, հարևանների) ընկերակցությունը:

3) Ընդունում է մեծահասակների կողմից ցուցաբերվող աջակցությունը և ուղղորդումը:

4) Խնդրանքի դեպքում օգնում է մեծահասակին:

Փոխհարաբերություններ հասակակիցների հետ

2. Երեխան սկսում է շփվել իր հասա-կակիցների հետ:

1) Առանձնացած խաղում է մյուս երեխաների հետ նույն տարածքում:

2) Մյուս երեխաների հետ զուգահեռ նույն տարածքում խաղալիս` ժամանակ առ ժամանակ մեկնաբանություններ է կատարում:

3) Մասնակցում է առօրյա պարզ աշխատանքներին և (կամ) գործողություններին:

4) Օգնում է իր հասակակցին:

5) Զրուցում է իրեն ծանոթ հասակակիցների հետ:

3. Երեխան մասնակցում է խմբային գործունեությանը:

1) Մասնակցում է 5-10 րոպե տևողությամբ խմբային աշխատանքներին:

2) Ենթարկվում է հաստատված 3-4 կանոններին:

3) Նկատում է խաղընկերոջ բացակայությունը:

4. Երեխան լուծում է հասակակիցների հետ առաջացած վեճերը մեծահասակի օգնությամբ:

Դիմում է մեծահասակի օգնությանը հասակակցի հետ վեճը լուծելու համար:

Սոցիալական վարք

5. Երեխան սկսում է համագործակցել հասակակիցների հետ:

1) Խաղում է տարբեր երեխաների հետ:

2) Տարբերակում է որևէ անձի` որպես իր ընկերոջ:

3) Խաղալիս սկսում է բարեկիրթ բառեր գործածել մեծահասակի հիշեցումով:

4) Միանում է իրեն ծանոթ երեխաների խաղին:

6. Երեխան սկսում է ցուցաբերել ինքնակառավարման հմտություններ:

1) Հետևում է վարքի պարզ կանոններին:

2) Խնամքով է վերաբերվում իր համար կարևոր իրերին, խաղալիքներին:

3) Անցում է կատարում մի գործողությունից մյուսը մեծահասակի օգնությամբ:

Անձնային զարգացում

7. Երեխան սկսում է ցուցաբերել իր անձի և ուրիշների մասին իմացություն:

1) Գիտի իր անունը և ազգանունը:

2) Խոսում է իր մասին առաջին դեմքով:

3) Հասկանում է մարդկանց դերերը (կապերը ընտանիքում):

8. Երեխան սկսում է դրսևորել ինքնավստահություն:

1) Հպարտանում է իր ձեռքբերումներով:

2) Միանում է մյուս երեխաներին տարբեր խաղերի, զբաղմունքների, աշխատանքների ժամանակ:

3) Խոսում է իր նվաճումների մասին:

9. Երեխան սկսում է դրսևորել ինքնուրույնություն:

1) Առաջարկվող (առկա) երկու գործողություններից ընտրում է մեկը:

2) Կատարում է մի շարք առօրյա գործողություններ և առաջադրանքներ:

Հուզական զարգացում

10. Երեխան սկսում է ճանաչել հիմնական հույզերն ու զգացմունքները և իրավիճակին համապատասխան հույզեր դրսևորել:

1) Ապրումակցում է իր համար կարևոր անձանց հույզերին:

2) Արձագանքում է ուրիշների զգացմունքներն:

ԱՆՎՏԱՆԳՈՒԹՅԱՆ ՈԼՈՐՏ

Ինքնասպասարկում

Չափորոշիչ

Ցուցիչ

1. Երեխան սկսում է դրսևորել առօրյա կյանքի ինքնասպասարկման հմտություններ:

1) Ինքնուրույն հագնում և հանում է հագուստի որոշ մասը:

2) Օգտվում է զուգարանից մասնակիորեն:

3) Կոճկում և արձակում է մեծ կոճակները:

4) Խաղալուց հետո հավաքում է խաղալիքները մեծահասակների հիշեցումով:

5) Նեղ սափորից հեղուկը լցնում է առանց թափելու:

Առողջության պահպանում

2. Երեխան հետևում և պահպանում է անձնական հիգիենայի որոշ կանոններ:

Խոզանակով կատարում է ատամները մաքրելու գործողություններ:

3. Երեխան սկսում է հասկանալ սնվելու և ատամները առողջ պահելու միջև գործող կապը:

Առաջարկում է կատարել ատամների խնամքի հետ կապված գործողություններ:

4. Երեխան հետևում է առողջապահության հիմնական կանոններին մեծահասակի հիշեցումով:

Կատարում է առողջության պահպանմանն ուղղված հիմնական գործողությունները (օճառով լվանում է ձեռքերը, երեսը և սրբիչով չորացնում է):

5. Երեխան գիտակցում և արտահայտում է իր վերաբերմունքը սեփական անձի հետ կապված առողջապահական խնդիրների նկատմամբ:

Բառերով ներկայացնում է իրեն անհանգստացնող հիվանդության ախտանշանները:

Անվտանգություն

6. Երեխան հետևում է անվտանգության հիմնական կանոններին մեծահասակի հիշեցումով:

1) Խուսափում է վտանգ ներկայացնող տեղերում, իրերի, սարքավորումների հետ խաղալուց:

2) Գիտի իր հետ քննարկված անվտանգության որոշ ընդհանուր կանոններ:

ՍՈՎՈՐԵԼՈՒ ՆԿԱՏՄԱՄԲ ՎԵՐԱԲԵՐՄՈՒՆՔԻ ՈԼՈՐՏ

Հետաքրքրասիրություն

Չափորոշիչ

Ցուցիչ

1. Երեխան հետաքրքրասիրություն է ցուցաբերում նոր բաներ սովորելու և նոր փորձառությունների նկատմամբ:

1) Փորձում է խաղալ նոր խաղերով:

2) Հարցեր է տալիս տեղեկություններ ստանալու համար իր շրջապատում գտնվող նոր առարկաների, երևույթների մասին:

3) Նկատում է այլ երեխաների հետաքրքրությունները` դիտելով նրանց խաղը կամ շփվելով նրանց հետ:

4) Նախընտրում է խաղի որոշ տեսակներ:

Նախաձեռնություն

2. Երեխան նախաձեռնություն է ցուցաբերում:

1) Պատրաստակամություն է հայտնում մասնակցելու տարբեր խաղերի և առաջադրանքների:

2) Մեծահասակի օգնությամբ ընտրություն է կատարում առաջարկվող 2-3 խաղերի, նյութերի միջև:

Մասնակցություն և հետևողականություն

3. Երեխան մասնակցություն և հետևողականություն է ցուցաբերում իր տարիքին համապատասխան առաջադրանքների նկատմամբ:

1) Առաջարկության դեպքում մասնակցում է խմբային խաղերի:

2) Դժվարության հանդիպելիս ինքնուրույն հաղթահարում է արգելքները կամ դիմում է մեծահասակի օգնությանը:

3) Օգնում է առօրյա գործերում:

4) Կազմում է 2 քայլից բաղկացած պլան և գործում է ըստ այդ պլանի:

ԶԱՐԳԱՑՄԱՆ ԵՎ ԿՐԹԱԿԱՆ ՉԱՓՈՐՈՇԻՉ

ՇԱՐԺՈՂԱԿԱՆ ՈԼՈՐՏ

Խոշոր շարժողական

Չափորոշիչ

Ցուցիչ

1. Երեխան դրսևորում է խոշոր շարժումներով պայմանավորված հիմնական հմտությունները` ցուցաբերելով հավասարակշռության, կոորդինացիայի զարգացող ունակություններ կանգնելու, քայլելու, վազքի, ցատկելու, մագլցելու, աստիճաններով իջնելու և բարձրանալու ժամանակ:

1) Ցատկոտում է մեկ ոտքի վրա առնվազն 5 անգամ:

2) Ցատկում է գետնից 15 սմ բարձրության վրայից` ոտքերը միասին:

3) Կանգնում է մեկ ոտքի վրա առնվազն 10 վայրկյան:

4) Կարող է հաղթահարել 50-60 սմ բարձրության արգելքը:

5) Քայլում է` ոտնաթաթերը դնելով կրունկ-թաթ հաջորդականությամբ:

6) Հատակից առարկան վերցնելու համար կռանում է` չծալելով ծնկները:

7) Ինքնուրույն բարձրանում և իջնում է աստիճաններով:

8) Վարում է եռանիվ հեծանիվ վարժ կերպով:

2. Երեխան մասնակցում է գնդակով տարբեր խաղերի:

1) Բռնում է գնդակը նախաբազուկներով` արմունկները ծալված վիճակում:

2) Գնդակը հարվածում է գետնին, այնուհետև` բռնում երկու ձեռքով:

3) Գնդակը նետում է վեր և բռնում երկու ձեռքով:

4) Կատարելով մեկ քայլ դեպի առաջ և շրջելով իրանը` նետում է գնդակը:

Նուրբ (մանր) շարժումներ

1. Երեխան ցուցաբերում է ձեռքի և մատների շարժումների կառավարման հմտություններ:

1) Կառուցում է 10 և ավելի կտորներից բաղկացած շինություններ կառուցողական առարկաներով:

2) Աշխատում է մանր առարկաներով:

2. Երեխան ցուցաբերում է գրի պարզագույն հմտություններ և նկարչական հմտություններ:

1) Արտանկարում է տառեր և թվանշաններ, որոշ երկրաչափական պատկերներ, մարմնի մասեր:

2) Նկարում է հասկանալի նկարներ (բավականին մանրամասնորեն) ըստ հրահանգի կամ ինքնաբերաբար:

3. Ցուցաբերում է ծեփելու հմտություններ:

Ծեփում է ծանոթ առարկաներ:

4. Երեխան ցուցաբերում է մկրատով կտրտելու հմտություններ:

Կտրտում է (ոչ ճշգրիտ) մկրատով` նախօրոք գծված ուղիղ կամ կոր գծերով:

5. Երեխան ցուցաբերում է ինքնասպասարկման որոշ հմտություններ:

1) Հագնվելիս և հանվելիս կոճկում և արձակում է կոճակները, հագուստի շղթաները:

2) Ուտելիս օգտվում է սպասքից:

ԽՈՍՔԻ ԵՎ ՀԱՂՈՐԴԱԿՑՄԱՆ ՈԼՈՐՏ

Բանավոր խոսք

Խոսքի ընկալում և օգտագործում

Չափորոշիչ

Ցուցիչ

1. Երեխան ընկալում է իրեն ուղղված ուրիշի բանավոր խոսքը:

1) Կատարում է մեծահասակների 3-4 քայլից բաղկացած հրահանգները:

2) Ավարտում է նախադասության միտքը:

3) Վերապատմում է (ընթերցված, ռադիոյով կամ ձայնագրությամբ) լսած պատմությունը (հեքիաթը):

2. Երեխան բանավոր արտահայտում է իր մտքերն ու կարծիքը, զգացողություններն ու զգացմունքները:

1) Հարցերին պատասխանելիս օգտագործում է ընդարձակ նախադասություններ:

2) Պատմում է սեփական փորձառության մասին` նշելով մի քանի հաջորդական դեպքեր:

3) Երեք-չորս նկարների միջոցով կազմում է փոքրիկ պատմվածք:

4) Բառերով արտահայտում է իր նախասիրությունները:

5) Պատմում է իր զգացմունքների, զգացողությունների մասին` հիմնավորելով դրանք:

Խոսքի հնչյունաբանական և քերականական իմացություն

3. Երեխան ճանաչում է մայրենի լեզվի հնչյունները և կարողանում է տարանջատել դրանք:

1) Վանկերը միացնելով, կազմում է 2-3 վանկանի բառեր:

2) Կրկնում է առաջարկված բառերն ու բառակապակցությունները` ճիշտ արտաբերելով հնչյունները:

3) Գտնում է պարզագույն (միավանկ) հանգավորված բառեր:

4. Երեխան կազմում է բարդ նախադասություններ:

Խոսքում օգտագործում է համադասական նախադասություններ:

5. Երեխան ճիշտ օգտագործում է խոսքի տարբեր մասեր:

1) Օգտագործում է բայի ճիշտ ժամանակային ձևերը:

2) Բառերով արտահայտում է հարաբերություններ մարդկանց և առարկաների միջև:

Հաղորդակցում

6. Երեխան արդյունավետ հաղորդակցվում է մեծահասակների, հասակակիցների և փոքրերի հետ:

1) Մասնակցում է առօրյա խոսակցությանը` կապված անցյալում ինչ-որ տեղ կատարված դեպքերի և իրադարձությունների հետ:

2) Մասնակցում է համատեղ պլաններ կազմելուն և խնդիրներ լուծելուն:

3) Մասնակցում է խմբովի խնդիրների քննարկմանը:

4) Հասակակիցների հետ խաղալիս տալիս է իրավիճակին համապատասխան հարցեր:

5) Իրենից փոքր տարիքի երեխաների հետ խաղալիս փոխում է ձայնի ինտոնացիան:

6) Իրենից փոքր տարիքի երեխաների հետ խաղալիս օգտագործում է պարզ նախադասություններ:

7) Դերային խաղերի ժամանակ փոխում է ձայնի ինտոնացիան դերին համապատասխան:

Գրավոր խոսք

Հետաքրքրություն գրքերի և գրավոր խոսքի նկատմամբ

7. Երեխան արդյունավետ հաղորդակցվում է մեծահասակների և փոքրերի հետ:

1) Գիտի, որ գիրքն ունի վերնագիր:

2) Գիրքը բռնում է ճիշտ ուղղությամբ, էջերը թերթում է սկզբից վերջ:

3) Պատկերազարդ գրքեր դիտելիս կամ հեքիաթ լսելիս մեկնաբանություններ է անում:

Հետաքրքրություն վաղ գրաճանաչության նկատմամբ

8. Երեխան հասկանում է գրավոր խոսքի հիմնական սկզբունքները:

1) Գիտի, որ տառը կարող է արտասանվել (կարդացվել):

2) Գիտի, որ խոսքը կարող է գրառվել:

3) Ճանաչում է որոշ թվանշաններ:

4) Ճանաչում է շրջապատի գրվածքները (ցուցանակներ, լոգոներ (տարբերանշաններ) և այլն):

5) Գիտի և ճանաչում է շրջապատի գրաֆիկական սիմվոլները:

ԻՄԱՑԱԿԱՆ ՈԼՈՐՏ

Մտածողություն և տրամաբանություն

Չափորոշիչ

Ցուցիչ

1. Երեխան համեմատում, հետազոտում է առարկաները և երևույթները:

1) Նկարագրում է առարկան` անվանելով առավել բնորոշ հատկանիշները (գույն, ձև, չափ):

2) Համեմատում է առարկաներն ըստ գույնի, չափի, ձևի և այլ տարբեր հատկանիշների:

3) Տրամաբանական կապ է հաստատում երկու հասկացությունների միջև:

4) Համեմատում է առարկաները` օգտագործելով համեմատական աստիճանը` «ավելի մեծ է», «ավելի բարձր է», «ավելի հեռու է», «ավելի երկար է», «ավելի շատ է» բառակապակցությունները:

2. Երեխան գտնում է տարբեր խնդիների լուծումներ:

1) Խաղի ժամանակ առաջարկում է պակասող իրը (առարկան փոխարինել այլ իրով) առարկայով:

2) Մեծահասակից օգնություն է խնդրում:

3. Երեխան հասկանում է իրադարձությունների հաջորդականությունը և պարզ պատճառահետևանքային կապերը:

1) Կարողանում է բացատրել պարզ իրողությունների պատճառները:

2) Պատմում է պարզ սյուժետային նկար 4-5 պարզ նախադասություններով:

3) Դասավորում է նկարներն ըստ սյուժեի:

4. Երեխան կարողանում է ընդհանրացումներ կատարել:

1) Անվանում է առարկաների խումբը մեկ ընդհանուր բառով:

2) Տարբերակում-նկատում է կենդանիների, բույսերի նմանությունները և տարբերությունները:

5. Երեխան կարողանում է դասակարգել (տեսակավորել) առարկաները:

Դասավորում է առարկաներն ըստ որևէ կոնկրետ հատկանիշի:

Տարրական մաթեմատիկական գիտելիքներ

6. Երեխան ցուցաբերում է հաշվի, թվերի, քանակի իմացություն:

1) Ճանաչում է որոշ թվանշաններ:

2) Անգիր հաշվում է մինչև 10-ը:

3) Հաշվելով` տեղադրում է որոշակի քանակով առարկաներ ըստ օրինակի:

4) Առարկաների խումբը բաժանում է երկու հավասար մասերի:

5) Ավելացնում է ավելի փոքր խմբին առարկաների պակասող քանակը և հաստատում հավասարություն:

6) Երեխան գիտի թիվ-քանակ հարաբերությունը:

7) Կրկնօրինակում և շարունակում է պարզ օրինաչափությունները:

8) Լուծում է պարզ մաթեմատիկական խնդիրներ:

7. Երեխան ունի մեծության, չափի, ձևի մասին գիտելիքներ:

1) Դասավորում է առարկաներն ըստ չափի:

2) Անվանում է առնվազն 3-4 երկրաչափական պատկերներ (եռանկյունի, շրջան, ուղղանկյուն, քառակուսի):

3) Տարբերում է 3-4 երկրաչափական պատկերներ (եռանկյունի, շրջան, ուղղանկյուն, քառակուսի):

4) Իրեն շրջապատող առարկաների և բնության մեջ ճանաչում է երկրաչափական պատկերները:

5) Համեմատում է առարկաներն ըստ բարձրության, երկարության, լայնության, հաստության:

6) Կատարում է մեծացնելու և փոքրացնելու գործողություններ:

8. Երեխան գիտի, ճանաչում է գույները:

1) Ընտրություն է կատարում գույների միջև:

2) Նկարելիս օգտագործում է տարբեր գույներ` կարմիր, դեղին, կանաչ, կապույտ, սպիտակ, սև, շագանակագույն:

Կողմնորոշում տարածության և ժամանակի մեջ

9. Երեխան ունի գիտելիքներ և իմացություն տարածության մեջ առարկաների դիրքի վերաբերյալ և կարողանում է կողմնորոշվել տարածության մեջ:

Տարբերում է «մոտ-հեռու», «առաջ-հետ», «վերև-ներքև» հասկացությունները:

10. Երեխան կողմնորոշվում է ժամանակի մեջ:

Թվարկում է տվյալ օրվա (առավոտյան, երեկոյան) ընթացքում կատարվածը:

Ուշադրություն, հիշողություն

11. Երեխան դրսևորում է ուշադրության տեղափոխելիություն, կենտրոնացում և պահպանում:

1) Ուշադրությունը 15-20 րոպե կենտրոնացնում է առաջարկվող գործողության վրա:

2) Ընդհատում է խաղը, կատարում է այլ գործողություն և այնուհետև կրկին շարունակում է խաղը:

12. Երեխան մտապահում և վերարտադրում է որոշակի ինֆորմացիա:

1) Վերարտադրում է փոքրիկ պատմվածքներ, հեքիաթներ:

2) Մեծահասակի ասելուց հետո կրկնում է բանաստեղծության քառյակներ, երգեր:

3) Պատմում է իր հետ կատարված իրադարձությունը:

Երևակայություն և ստեղծագործական մտածողություն

13. Երեխան փորձում է աշխատել տարբեր նյութերով:

Պատրաստում է պարզ առարկաներ խմորից, պլաստիլինից, թղթից:

14. Երեխան սկսում է հասկանալ և գնահատել արվեստը:

1) Կրկնօրինակում է ուրիշ երեխաների պարային շարժումները:

2) Ուշադիր լսում է (դիտում է) տիկնիկային ներկայացումներ, մանկական հաղորդումներ:

15. Երեխան արվեստի միջոցով արտահայտում է սեփական գիտելիքները, մտքերը և զգացմունքները:

1) Նկարում է տարբեր պատկերներ, փորձելով դրանք նմանեցնել իրականին:

2) Երաժշտություն լսելիս կատարում է շարժումներ և (կամ) ձայնակցում հնչող մեղեդուն` ասելով, թե ո՞վ է երգում:

Սոցիալ-մշակութային և կենցաղային կողմնորոշում

16. Երեխան ունի գիտելիքներ (տեղեկացվածություն) իր անձի, սոցիալական դերերի, հարաբերությունների մասին:

1) Գիտի ծնողների անուն-ազգանունը:

2) Գիտի իր հասցեն:

3) Ճանաչում է իրեն ծանոթ փողոցները:

17. Երեխան ունի գիտելիքներ շրջապատող միջավայրի և բնության վերաբերյալ:

1) Տարբերում է բնության երևույթները:

2) Թվարկում է տարվա եղանակները` երբեմն շփոթելով հերթականությունը:

3) Գիտի և անվանում է որոշ վայրի և ընտանի կենդանիներ:

18. Երեխան հասկանում է շրջապատող աշխարհի և բնության երևույթների միասնականությունը և փոխկապակցվածությունը:

Նկարագրում է սեզոնային փոփոխությունները:

19. Երեխան ճանաչում և կատարում է մանկական ստեղծագործություններ:

1) Ասում է լսած երգի կամ պարի անվանումը:

2) Կատարում է մանկական երգեր և պարեր:

3) Թվարկում է մանկական հեքիաթներ (պատմվածքներ):

4) Պատմում է մանկական հեքիաթներ, (պատմվածքներ):

5) Արձագանքում է ծանոթ հեքիաթի կերպարները տեսնելիս:

20. Երեխան գիտի իր ազգային մշակույթը:

1) Երեխան խաղում է ազգային շարժախաղեր:

2) Ճանաչում է ազգային տարազի որոշ տարրեր:

3) Ճանաչում է ազգային ճաշատեսակները:

4) Ճանաչում է ազգային զարդանախշերի որոշ տարրեր:

ՍՈՑԻԱԼԱԿԱՆ, ՀՈՒԶԱԿԱՆ ԵՎ ԱՆՁՆԱՅԻՆ ՈԼՈՐՏ

Սոցիալական զարգացում

Փոխհարաբերություններ մեծահասակների հետ

Չափորոշիչ

Ցուցիչ

1. Երեխան հեշտությամբ շփվում է ծանոթ մեծահասակների հետ:

Ներգրավվում է խոսակցության մեջ:

2. Երեխան ենթարկվում է մեծահասակների հետ շփման ընդունված նորմերին:

Մեծահասակի ուշադրությունը գրավում է համապատասխան գործողությունների կամ բառերի միջոցով:

Փոխհարաբերություններ հասակակիցների հետ

3. Երեխան հեշտությամբ շփվում է իր հասակակիցների հետ:

1) Առաջարկում է իր օգնությունը ուրիշ երեխայի (երեխաների):

2) Ընդունում է հասակակիցների օգնությունը:

3) Ունի ընկերներ տարբեր շրջապատներում (մանկապարտեզում, բակում և այլն):

4) Ունի առնվազն մեկ մոտ ընկեր:

4. Երեխան մասնակցում է խմբային աշխատանքների և խաղերի:

1) Մասնակցում է մեծ և փոքր խմբերով կազմակերպված 20-25 րոպե տևողությամբ աշխատանքներին:

2) Ստեղծում և խաղում է դերային խաղեր:

3) Մասնակցում է պարզ կանոններով խաղերի:

4) Ենթարկվում է հաստատված կամ նախապես քննարկված կանոններին:

Սոցիալական վարք

5. Երեխան համագործակցում է հասակակիցների հետ:

1) Քննարկում է խաղի հետ կապված գաղափարներ:

2) Իր խաղալիքները և նյութերը տալիս է ուրիշներին:

3) Խաղի մեջ կատարում է դերաբաշխումներ:

6. Երեխան բանակցում է իր հասակակիցների հետ մեծահասակի օգնությամբ:

1) Ընկերոջն առաջարկում է պարզ ուղիներ (տարբերակներ) կոնֆլիկտային իրավիճակը լուծելու համար:

2) Հետևում է մեծահասակի առաջարկած տարբերակին իր հասակակցի հետ առաջացած վեճը լուծելու համար:

3) Կոնֆլիկտային իրավիճակին արձագանքում է խոսքի միջոցով:

4) Կոնֆլիկտային իրավիճակում հաշվի է առնում ընկերոջ կարծիքը:

7. Երեխան ցուցաբերում է ինքնակառավարման հմտություններ:

1) Հետևում է վարքի ընդունված կանոններին:

2) Խնամքով է վերաբերվում խմբասենյակի և տան իրերին, խաղալիքներին:

3) Անցում է կատարում գործողության մի տեսակից մյուսին մեծահասակի հիշեցումով:

4) Մասնակցում է օրվա ընթացիկ աշխատանքներին, գործողություններին:

8. Երեխան ցուցաբերում է իր տարիքին համապատասխան բարեկիրթ վարքագիծ մեծահասակների և հասակակիցների նկատմամբ:

1) Գործածում է բարեկիրթ բառեր մեծահասակի հիշեցումով:

2) Դրսևորում է բարեկիրթ վարքագիծ մեծահասակի հիշեցումով:

Անձնային զարգացում

9. Երեխան ցուցաբերում է իր անձի և ուրիշների մասին իմացություն:

1) Պատմում է իր մասին, նշելով մի քանի հիմնական առանձնահատկություններ` տարիքը, սեռը, հաճախում է, թե չի հաճախում մանկապարտեզ, ունի՞, թե չունի քույր(եղբայր):

2) Գիտի իր ընտանիքի անդամների անունները և ազգանունները:

3) Գիտի իր մտերիմների անունները:

4) Երեխան ունի նախասիրություններ:

10. Երեխան դրսևորում է ինքնավստահություն:

1) Շրջապատից ակնկալում է դրական արձագանք իր ձեռքբերումների նկատմամբ:

2) Համեմատում է իր ներկա կարողությունները նախկինում ունեցածի հետ:

3) Համեմատում է իր կարողությունները իր հասակակիցների կարողությունների հետ:

4) Հոժարակամ մասնակցում է խմբասենյակում կազմակերպվող բոլոր աշխատանքներին:

5) Աշխատում է տարբեր նյութերով և խաղալիքներով:

6) Խմբասենյակում, բակում խաղում է բոլոր երեխաների հետ:

7) Արտահայտում է իր կարծիքը:

11. Երեխան դրսևորում է ինքնուրույնություն մեծահասակի քաջալերանքով:

1) Առաջարկվող 3-4 տարբերակներից ընտրում է մեկը:

2) Ներգրավվում է իր համար նոր գործողության մեջ:

3) Շփվում է անծանոթ մարդկանց հետ:

4) Համաձայնում է կատարել իր համար դժվար առաջադրանքը մեծահասակի օգնությամբ:

Հուզական զարգացում

12. Երեխան ճանաչում է հիմնական հույզերն ու զգացմունքները և իրավիճակին համապատասխան հույզեր է դրսևորում:

1) Անվանում է հիմնական հույզերը` ուրախություն, տխրություն, զայրույթ:

2) Գիտի, թե ինչպիսի՞ իրավիճակներում են հիմնական հույզերը դրսևորվում:

3) Դեմքի արտահայտությամբ և ձայնի ինտոնացիայով տարբերակում է հիմնական հույզերը` ուրախություն, տխրություն, զայրույթ:

13. Երեխան դրսևորում է իրավիճակին համապատասխան հույզեր:

Ապրումակցում է ուրիշների հույզերին:

ԱՆՎՏԱՆԳՈՒԹՅԱՆ ՈԼՈՐՏ

Ինքնասպասարկում

Չափորոշիչ

Ցուցիչ

1. Երեխան դրսևորում է առօրյա կյանքի ինքնասպասարկման որոշ հմտություններ:

1) Հագնում և հանում է հագուստը:

2) Օգտվում է սննդամթերքից, անհրաժեշտ առարկաներից, սպասքից, նյութերից:

3) Երբ առաջարկում են, ընտրում է իր հագուստը:

4) Կոճկում և արձակում է շղթաներ, կոճակներ և որոշ ճարմանդներ (կոշիկների քուղերը դեռևս չի կարող կապել):

5) Բավարարում է իր կենսական առաջնային կարիքները:

6) Նեղ սափորից հեղուկը լցնում է առանց թափելու:

7) Մասնակցում է կրտսեր քրոջ կամ եղբոր խնամքին ուղղված աշխատանքներին:

Առողջության պահպանում

2. Երեխան հետևում է անձնական հիգիենայի կանոններին:

Գիտի, թե ինչպես օգտագործել սեփական հիգիենայի հետ կապված պարագաները և օգտագործում է դրանք (խոզանակը, մածուկը, բերանը ողողելու բաժակը, օճառահեղուկը, օճառը, սանրը և այլն):

3. Երեխան հետևում է առողջության պահպանման հիմնական կանոններին հազվադեպ հիշեցումով:

Կատարում է առողջության պահպանմանն ուղղված հիմնական գործողություններ (լվանում և չորացնում է ձեռքերը և երեսը, մաքրում է քիթը, հազալիս ձեռքով ծածկում է բերանը):

4. Երեխան գիտակցում է սնվելու և ատամները առողջ պահելու միջև գործող կապը:

Կատարում է ատամների խնամքի հետ կապված գործողություններ:

Անվտանգություն

5. Երեխան հասկանում է անվտանգության հիմնական կանոնները երբ նկատում է որևէ վտանգավոր վարքագիծ:

1) Իր հասակակիցներին և մեծահասակներին տեղյակ է պահում և, հազվադեպ հիշեցումով, հետևում է դրանց:

2) Կիրառում է իր հետ քննարկված անվտանգության որոշ ընդհանուր կանոններ:

3) Ենթադրում է, թե ի՞նչ կարող է պատահել կանոններին չհետևելու դեպքում:

ՎԵՐԱԲԵՐՄՈՒՆՔ ՍՈՎՈՐԵԼՈՒ ՆԿԱՏՄԱՄԲ ՈԼՈՐՏ

Հետաքրքրասիրություն

Չափորոշիչ

Ցուցիչ

1. Երեխան հետաքրքրասիրություն է ցուցաբերում նոր բաներ սովորելու և նոր փորձառությունների նկատմամբ:

1) Հարցեր է տալիս տեղեկություններ ստանալու համար:

2) Հետազոտում և փորձարկում է խաղերը և նյութերը:

3) Հետաքրքրվում է, թե ուրիշները ինչպե՞ս և ինչ՞ու են ինչ-որ բաներ անում:

4) Պարբերաբար խաղում է իրեն հետաքրքրող խաղերով:

Նախաձեռնություն

2. Երեխան նախաձեռնություն է ցուցաբերում:

1) Հասակակցին առաջարկում է խաղալ իր հետ:

2) Պատրաստակամություն է հայտնում մասնակցելու տարբեր խաղերի և առաջադրանքների:

3) Մասնակցում է առօրյա անհրաժեշտ գործողություններին:

4) Ընտրություն է կատարում առաջարկվող խաղերի, նյութերի միջև:

Մասնակցություն և հետևողականություն

3. Երեխան մասնակցում է և հետևողականություն է ցուցաբերում իր տարիքին համապատասխան առաջադրանքների կատարման հարցում:

1) Մոտենում է խաղացող երեխաների խմբին և մասնակցում խաղին:

2) Խաղալիս կենտրոնացնում է ուշադրությունը:

3) Ձգտում է ավարտին հասցնել սկսած առաջադրանքը, խաղը:

4) Խաղի ժամանակ օգտագործում է զգայարանները:

5) Հետևում է 3 և ավելի քայլերից բաղկացած հրահանգներին:

ԶԱՐԳԱՑՄԱՆ ԵՎ ԿՐԹԱԿԱՆ ՉԱՓՈՐՈՇԻՉ

ՇԱՐԺՈՂԱԿԱՆ ՈԼՈՐՏ

Խոշոր շարժողական ոլորտ

Չափորոշիչ

Ցուցիչ

1. Երեխան քայլելիս, վազելիս, սողանցելիս, չորեքթաթ շարժվելիս, ցատկելիս կամ մագլցելիս դրսևորում է կոորդինացիայի, հավասարակշռության և վերահսկողության աճ:

1) Քայլում է կից քայլերով` առաջ և ետ, փակ աչքերով:

2) Քայլում է 30 աստիճան թեք հարթության վրայով վերև, ներքև:

3) Ուղիղ գծով գլորում է օղակը և վազքով հասնում է նրան:

4)Կարողանում է պտտել օղակը:

5) Վազում է 10մ` 2-3 անգամ ընդմիջումներով:

6) Սողում է 10մ ոչ պակաս:

7) Սողում է օձաձև, կարողանում է շրջանցել առարկաները կամ անցնել դրանց միջով:

8) Սողում է առարկաների տակով:

9) Չորեքթաթ շարժվում է` գլխով գլորելով փչովի գնդակը:

10) Տեղում կանգնած` ցատկում է` ձգտելով հասնել առարկային, որն իր վեր պարզած ձեռքից 25-30սմ բարձրության վրա է գտնվում:

11) Զույգ ոտքերով ցատկում է` հաղթահարելով 25-30սմ բարձրության առարկաներ:

12) Ցատկում է առաջ, հետ, աջ, ձախ, մի ոտքով, երկու ոտքով, վեր ու վար:

13) Մագլցում է ուղղահայաց մարմնամարզական պատով, ճոպանով:

14) Երկանիվ հեծանիվ է քշում:

15) Բակում մասնակցում է տարբեր շարժախաղերի և մրցախաղերի:

2. Երեխան գնդակին հարվածելու, գնդակը բռնելու, նետելու ժամանակ դրսևորում է շարժումների կոորդինացիոն կարողությունների աճ:

1) Գնդակը մեկ ձեռքով հարվածում է հատակին կամ գետնին և բռնում` հերթափոխելով աջ և ձախ ձեռքերը:

2) Մի քանի անգամ հաջորդաբար գնդակով հարվածում է հատակին:

3) Ձեռքերով բռնում է իրեն նետած գնդակը:

4) Գնդակը նետում է ճիշտ ուղղությամբ:

5) Դիպուկ հարվածում է շարժվող գնդակին:

6) Ձեռքով նետում է գնդակը, հետո ոտքով հարվածում:

Մանր (նուրբ) շարժողական ոլորտ

Չափորոշիչ

Ցուցիչ

3. Երեխան կառուցողական մանր առարկաներից կառուցում է շինություններ:

Հավաքում է կառույցներ, շինություններ` ըստ օրինակի նայելով նկարներին, լուսանկարներին կամ ըստ նկարագրության:

4. Երեխան ցուցաբերում է գրի տարրական հմտություններ:

Ճիշտ դիրքով բռնում է գրիչը (մատիտը) և գրում է տառեր, բառեր:

5. Երեխան ցուցաբերում է նկարչական հմտություններ:

1) Նկարում է մարդ` մարմնի հիմնական մասերով գլուխ, աչքեր, քիթ, բերան, մարմին, վերջույթներ:

2) Արտանկարում է տարբեր նկարներ:

3) Նկարում է երևակայությամբ:

4) Նկարում պատկերում է տարբեր առարկաներ` դրանք միավորելով ըստ բովանդակության:

5) Ներկում և (կամ) գունազարդում է տրված նկարները` դուրս չգալով պատկերների ուրվագծի սահմաններից:

6) Նրբագծում է պատկերը` չխախտելով ուրվագիծը:

6. Երեխան ցուցաբերում է ծեփելու հմտություններ:

Ծեփում է ծանոթ մարմիններ` կիրառելով ծեփի կառուցողական մեթոդը:

7. Երեխան ցուցաբերում է մկրատով կտրատելու հմտություններ:

1) Մի քանի տակ ծալված թղթից կտրտում է նույնանման պատկերներ, երկրաչափական մարմիններ և այլն:

2) Երկտակ ծալած թղթից կտրում է նախօրոք գծված իրար սիմետրիկ առարկաներ:

3) Թղթից ստանում է տարբեր առարկաներ:

4) Կտրատում է` ըստ ուրվագծի:

8. Երեխան ցուցաբերում է ձեռքի մատների շարժումների կատարելագործված հմտություններ:

Կատարում է պարզ գործողություններ` օգտագործելով մատների ուժն ու կառավարելով շարժումները:

ԻՆՔՆԱՍՊԱՍԱՐԿՈՒՄ ԵՎ ԱՆՎՏԱՆԳՈՒԹՅՈՒՆ

Ինքնասպասարկում

Չափորոշիչ

Ցուցիչ

1. Երեխան դրսևորում է առօրյա կյանքի ինքնասպասարկման հմտություններ:

1) Մեծահասակի հիշեցումից հետո կանոնավոր կերպով ինքնուրույն դասավորում է իր հագուստը:

2) Կապում է կոշիկների քուղերը:

3) Կարողանում է ինքնուրույն և ճիշտ օգտվել սեղանի սպասքից (դանակ, պատառաքաղ և այլն):

4) Իրեն և ուրիշներին սպասարկելու համար օգտվում է սեղանի սպասքից:

5) Ուտելիս ցուցաբերում է պատշաճ վարքագիծ:

6) Մեկ հիշեցումից հետո մանկապարտեզում կատարում է օրվա հերթապահի, իսկ տանը` իր տնային պարտականությունները:

7) Ինքնուրույն հետևում է անձնական հիգիենայի կանոններին և պահպանում է դրանք:

8) Առաջարկում է հագուստի, սանրվածքի իրեն հարմար տարբերակը:

Անվտանգություն

Չափորոշիչ

Ցուցիչ

2. Երեխան զարգացնում է առողջության և կյանքի համար հնարավոր վտանգավոր գործոնների վերաբերյալ իր գիտելիքները:

1) Ցուցաբերում է մանրէների տարածումը սահմանափակող վարք:

2) Գիտակցում է սեփական անձի անվտանգության և անհատական հիգիենայի կապը, նկարագրում և ուրիշների հետ քննարկում է դրան առնչվող հարցեր:

3) Զգուշանում է խաղալ վտանգ ներկայացնող իրերի, սարքավորումների հետ:

4) Նկատում է պոտենցիալ վտանգ ներկայացնող իր կարգավիճակները, հասկանում է դրանց վտանգավորությունը և ահազանգում է մեծահասակներին:

5) Գիտի երթևեկության զգուշացնող և արգելակող նշանները, փողոցում նկատում է դրանք ու հասկանում է դրանց իմաստը:

6) Գիտի, թե որ դեպքում պետք է զանգահարել հրշեջ ծառայության, շտապ օգնության, ոստիկանության հեռախոսահամարներով:

ՀՈՒԶԱԿԱՆ, ԱՆՁՆԱՅԻՆ ԵՎ ՍՈՑԻԱԼԱԿԱՆ ԶԱՐԳԱՑՈՒՄ

Սոցիալական զարգացում.փոխհարաբերություններ մեծահասակների հետ

Չափորոշիչ

Ցուցիչ

1. Երեխան իրեն շրջապատող մեծահասակների հետ կարողանում է կառուցել փոխադարձ վստահության և հարգալից վերաբերմունքի վրա հիմնված հարաբերություններ:

1) Ինքն առաջինն է սկսում խոսակցությունը, հարցերով դիմում է ծանոթ մեծահասակներին` (հարևաններ, բժիշկ, խանութի վաճառող և այլն):

2) Հիմնական խնամակալների և իր համար նշանակալից այլ մեծահասակների հետ հարաբերություններ հաստատելիս վստահություն է դրսևորում:

2.Երեխան անհրաժեշտության դեպքում դիմում է մեծահասակների օգնությանը:

1) Կանոնների կամ հաստատված ռեժիմի (կարգի) խախտման հետևանքների մասին սովորաբար հարցնում է մեծահասակին:

2) Հարցով դիմում է մեծահասակին կամ նրա ուշադրությունը պատեհ պահին հրավիրում է ինչ-որ խնդրի վրա:

Փոխհարաբերություններ հասակակիցների հետ

Չափորոշիչ

Ցուցիչ

3. Երեխան իր հասակակիցների հետ համագործակցային հարաբերություններ հաստատելու փորձեր է կատարում:

1) Առաջարկում է իր օգնությունը ուրիշ երեխայի (երեխաների):

2) Ընդունում է հասակակիցների օգնությունը:

3) Անաչառ վերաբերմունք է ցուցաբերում ընկերների նկատմամբ:

4) Հետևում է ընկերների առաջարկներին խաղի կազմակերպման կամ ընթացքի վերաբերյալ:

5) Տարբեր շրջապատներում (մանկապարտեզում, բակում) ունի ընկերներ:

6) Իր համար կարևոր իրերը տալիս է ընկերոջը:

4. Երեխան համագործակցում է հասակակիցների հետ:

1) Տրամադրում է խաղալիքները և նյութերը ուրիշներին:

2) Խաղում է` համագործակցելով, աջակցելով և նոր մտքեր առաջարկելով:

3) Որպես խմբի անդամ`ստանձնում է տարբեր դերեր (առաջնորդ, հետևորդ, օգնական և այլն):

4) Իր փորձը և մտքերը հաղորդում է ուրիշներին:

5) Հասակակիցների հետ միասին փորձում է գտնել տարբեր իրավիճակներում առաջացող խնդիրների լուծման ուղիները:

6) Ճանաչում և գնահատում է հասակակիցների միջև եղած տարբերություններն ու նմանությունները:

5. Երեխան կարողանում է բանակցել իր հասակակիցների հետ:

1) Կիրառում է կոնֆլիկտների լուծման տարբեր միջոցներ:

2) Ուրիշ հասակակցի հետ առաջացած վեճը կամ կոնֆլիկտը փորձում է լուծել` բանակցելով, հաշվի առնելով ինչպես սեփական, այնպես էլ դիմացինի կարծիքները (երբեմն մեծահասակի օգնությամբ):

3) Մեծահասակի օգնությամբ գնում է փոխզիջման:

4) Ցուցաբերում է իրադրությանը ուրիշի տեսանկյունից նայելու պարզագույն ունակություն:

Սոցիալական վարք

Չափորոշիչ

Ցուցիչ

6. Երեխան իր վարքի և դրա ազդեցության վերաբերյալ իմացություն է ցուցաբերում:

1) Նկարագրում է, թե ինչպես իր գործողությունները կարող են ազդել ուրիշների զգացմունքների և վարքի, ինչպես նաև շրջակա միջավայրի վրա:

2) Բացատրում է ուրիշների գործողությունների կամ վարքի հետ կապված իր արձագանքը:

3) Ցուցաբերում է հոգատար վերաբերմունք` ակնկալելով դրական արձագանք:

4) Հասկանում է` ինչպիսի արձագանքի կարող է արժանանալ իր և ուրիշների վարքը:

7. Երեխան տարբեր իրավիճակներում ցուցաբերում է համապատասխան վարք:

1) Հետևում է խմբային աշխատանքի պարզ կանոններին:

2) Կարողանում է միանալ անծանոթ երեխաների խաղին:

3) Մասնակցում է օրվա ընթացիկ աշխատանքներին (գործողություններին):

4) Առօրյա աշխատանքներին մասնակցում է ինչպես սոսկ դիտողի, այնպես էլ ակտիվ մասնակցի դերերով:

5) Մի իրավիճակից մյուսին անցնելիս ցուցաբերում է հարմարվելու (ադապտիվ) ունակություններ:

8. Երեխան մեծահասակների և հասակակիցների նկատմամբ ցուցաբերում է իր տարիքին համապատասխան բարեկիրթ վարքագիծ:

1) Գործածում է բարեկիրթ բառեր և դրսևորում է բարեկիրթ վարքագիծ:

2) Ցուցաբերում է ազգային մշակույթին հատուկ շփման ձևերի և դրանց ճիշտ օգտագործման իմացություն:

Անձնային զարգացում

«Ես-ի ըմբռնումը»

Չափորոշիչ

Ցուցիչ

9. Երեխան ցուցաբերում է իր (սեփական) անձի մասին իմացություն:

1) Գիտի իր անձին վերաբերող տեղեկությունները:

2) Հարգանքով է վերաբերվում սեփական անձին:

10. Երեխան վերահսկում է իր զգացմունքները և հույզերը:

1) Ենթարկվում է կանոններին:

2) Կարողանում է անցում կատարել մի գործողությունից մյուսը:

3) Ենթարկվում է օրվա ռեժիմին:

4) Իր համար անբարենպաստ իրավիճակներում (միջավայրերում) դրսևորում է սեփական զգացմունքները կառավարելու պարզագույն հմտություններ:

11. Երեխան ցուցաբերում է անձնական պատասխանատվություն:

1) Հոգ է տանում իրեն և խմբին պատկանող իրերի նկատմամբ:

2) Սկսում է գիտակցել սեփական գործողությունների հետևանքները:

12. Երեխան դրսևորում է ինքնագնահատման տարրական հմտություններ:

1) Կարողանում է նկարագրել և բնութագրել ինքն իրեն:

2) Կարողանում է նշել իր և հասակակիցների նմանություններն ու տարբերությունները:

Հուզական զարգացում

Չափորոշիչ

Ցուցիչ

13. Երեխան ճանաչում է հիմնական հույզերը և զգացմունքները, դրսևորում է իրավիճակին համապատասխան հույզեր:

1) Հիմնական զգացմունքները կարողանում է արտահայտել բառերով և ոչ-բառային հաղորդակցության ձևերով:

2) Մարդկանց դեմքի արտահայտությունից, ձայնի հնչերանգից և վարքի այս կամ այն դրսևորումից ճանաչում է հիմնական հույզերը:

3) Դրսևորում է ապրումակցում ուրիշների հույզերին:

ՎԵՐԱԲԵՐՄՈՒՆՔ ՍՈՎՈՐԵԼՈՒ ՆԿԱՏՄԱՄԲ

Հետաքրքրասիրություն

Չափորոշիչ

Ցուցիչ

1. Երեխան հետաքրքրություն է ցուցաբերում նոր բաներ սովորելու և նոր փորձառությունների նկատմամբ:

1) Հարցեր է տալիս իրեն հետաքրքրող թեմաների մասին:

2) Հարցեր է տալիս իր և իրեն շրջապատողների կյանքում եղած փոփոխությունների վերաբերյալ:

3) Հետաքրքրվում է նոր տեղեկատվությամբ և պատրաստակամ է ձեռք բերելու նոր փորձառություններ:

4) Մասնակցում է նույն խաղի փոփոխվող տարբերակներին:

5) Հետաքրքրություն է ցուցաբերում գրենական իրերի և պիտույքների, գրքերի, այբբենարանի, դպրոցական հագուստի նկատմամբ:

6) Հետաքրքրություն է ցուցաբերում դպրոցի նկատմամբ:

Նախաձեռնություն

Չափորոշիչ

Ցուցիչ

2. Երեխան նախաձեռնություն է ցուցաբերում:

1) Որոշում է աշխատել իր հետաքրքությունից բխող առաջադրանքի վրա:

2) Ընտրություն է կատարում խաղերի, առաջադրանքների, առարկաների միջև:

3) Խաղեր է նախաձեռնում մյուս երեխաների հետ:

4) Խաղերի և առաջադրանքների ընթացքում առաջարկում է նոր մտքեր և տարբերակներ:

Մասնակցություն և հետևողականություն

Չափորոշիչ

Ցուցիչ

3. Երեխան մասնակցություն և հետևողականություն է ցուցաբերում իր տարիքին համապատասխան առաջադրանքների նկատմամբ:

1) Ձգտում է ավարտին հասցնել սկսած առաջադրանքը` փորձելով և սխալվելով, ինչպես նաև դիմելով տարբեր միջոցների:

2) Իր համար նպատակ է սահմանում, 2-3 քայլերից բաղկացած պլաններ է կազմում և գործում է ըստ իր պլանների:

3) Ավարտին է հասցնում սկսած խաղը կամ առաջադրանքը:

4) Իր օգնությունն է առաջարկում մյուսներին:

Ուշադրություն

Չափորոշիչ

Ցուցիչ

4. Երեխան դրսևորում է ուշադրության տեղափոխելիություն, կենտրոնացում և պահպանում:

1) Եթե խաղից, առաջադրանքից շեղում են, հետո նորից վերադառնում է խաղին:

2) Կարողանում է ըստ տրված օրինակի` կատարել առաջադրանքը:

3) Կարողանում է ուշադրությունը կենտրոնացած պահել որոշակի գործունեության ընթացքում:

ԻՄԱՑԱԿԱՆ ՈԼՈՐՏ

Տրամաբանություն և մտածողություն

Չափորոշիչ

Ցուցիչ

1. Երեխան կարողանում է համեմատել, հետազոտել երևույթները, առարկաները:

1) Կարողանում է ասել երկու կենդանիների, առարկաների կամ երևույթների նմանություններն ու տարբերությունները:

2) Տարբերակում է առարկաներն ըստ առնվազն երկու հատկանիշի:

2. Երեխան գտնում է տարբեր խնդիրների լուծումներ:

Խմբում մասնակցում է առաջացած խնդիրների լուծմանը:

3. Երեխան կարողանում է գտնել օրինաչափությունները:

1) Կարողանում է առաջարկված 4 առարկաներից կամ դրանց նկարներից առանձնացնել մեկ ավելորդը` բացատրելով իր ընտրությունը:

2) Ըստ հատկանիշի խմբավորում է առարկաները:

4. Երեխան հասկանում է իրադարձությունների հաջորդականությունը և պարզ պատճառահետևանքային կապերը:

1) Կարողանում է միևնույն իրադարձության տարբեր դրվագներ կապել իրար պատճառահետևանքային կապերով:

2) Փորձում է բացատրել, թե ինչպես երևույթները կարող են փոխել հանգամանքները:

3) Կարողանում է բացատրել բարդ իրողությունների պատճառները:

4) Կրկնօրինակում և շարունակում է պարզ և միջին բարդության օրինաչափությունները:

5. Երեխան կատարում է քննադատական վերլուծություն:

1) Տրված նկարների մեջ հասկանում է հակասությունները:

2) Հասկանում է որոշ իրավիճակների անհնարինությունը` կապելով դրանք իրականության հետ:

3) Վերլուծում է գրքի հերոսների վարքը և առաջարկում, թե ինքը ինչպես կվարվեր նրանց փոխարեն:

Տարրական մաթեմատիկական գիտելիքներ

Չափորոշիչ

Ցուցիչ

6. Տիրապետում է համրանքի տարրական գիտելիքներին և հմտություններին:

1) Երեխաները կարողանում են հաշվել և թվերով գործողություններ կատարել 10-20-ի սահմաններում:

2) Կատարում է որոշակի քանակի շարժումներ ըստ տրված թվի:

3) 10 թվի սահմաններում գիտի թվի քանակական կազմը: Կարողանում է պարզ խնդիրներ լուծել:

4) Ճիշտ պատասխանում է «ո՞րը», «ո՞րերորդը», «ինչքա՞ն» հարցերին:

5) Թղթից պատկերը ծալելով բաժանում է երկու, չորս մասերի:

6) Մաթեմատիկական գիտելիքները կիրառում է խաղում: Կարողանում է քայլաչափով, թզաչափով որոշել առարկայի բարձրությունը, լայնությունը, պայմանական չափեր օգտագործել չափման եղանակներում:

7. Երեխան գիտելիքներ ունի մեծության, չափի և ձևի մասին:

1) Հստակ պատկերացում ունի երկրաչափական պատկերների մասին (շրջան, ձվածիր (օվալ), եռանկյուն, քառակուսի, ուղղանկյուն, սեղան, շեղանկյուն, խորանարդ, բուրգ, բազմանկյուն, գունդ):

2) Տարբերակում է առարկաների ձևերը:

8. Երեխան գիտելիքներ ունի տարածության մեջ առարկաների դիրքի վերաբերյալ և կարողանում է կողմնորոշվել տարածության մեջ:

Թվարկում է իրենից ձախ կամ աջ, հեռու կամ մոտիկ, վերևում կամ ներքևում գտնվող առարկաները:

9. Երեխաները կարողանում են կողմնորոշվել ժամանակի մեջ:

1) Երեխան տարբերում է անցյալում, ներկայում, ապագայում կատարվող գործողությունները:

2) Դրսևորում է ժամանակի փոփոխության հետ կապված հասկացությունների իմացություն և բառապաշար:

3) Գաղափար ունի ժամի, ժամացույցի և օրացույցի մասին:

Երևակայություն և ստեղծագործական մտածողություն

Չափորոշիչ

Ցուցիչ

10. Երեխան դրսևորում է պատկերային մտածողություն և ստեղծագործունակություն` կրեատիվություն:

1) Կարողանում է տրված նյութի տարբեր (առնվազն 3) կիրառություններ գտնել:

2) Կարողանում է շարունակել կիսատ թողած պատմությունները և նրանց համար ինքնատիպ ավարտ հորինել:

3) Պատմությունները կամ իր տրամադրությունը ներկայացնում է շարժումների, երաժշտության, կերպարվեստի, դերախաղի և արվեստի այլ ձևերի միջոցով:

11. Երեխան կարողանում է երևակայությունը տարբերել իրականությունից:

1) Պատմություն պատմելիս ասում է, թե դա արդյո՞ք իրական է, թե` իր հորինածն է:

2) Հասկանում է, որ շատ հեքիաթային կերպարներ, հեռուստատեսային հերոսներ իրական չեն:

12. Երեխան դրսևորում է արտահայտչականության և սիմվոլիկ մտածողության ունակություններ:

1) Իր պատմածը ցայտուն դարձնելու համար ֆիզիկական օբյեկտների հետ համեմատություն է կատարում:

2) Մնջախաղի միջոցով ներկայացնում է պարզ առարկաներ և գործողություններ:

3) Կարողանում է երևույթները և առարկաները ներկայացնել պայմանական նշանների միջոցով:

4) Կարողանում է կիսատ նկարված պատկերները ճանաչել և ասել դրանց անունները:

Սոցիալ-մշակութային և կենցաղային կողմնորոշում

Չափորոշիչ

Ցուցիչ

13. Երեխան որոշակի գիտելիքներ և տեղեկություններ ունի սեփական անձի, իր սոցիալական դերերի, հարաբերությունների մասին:

1) Տեղեկացված է իր բնակավայրի մասին:

2) Տարբերում է ազգակցական կապերը և հարաբերությունները:

3) Գիտի, թե ինչ՞ով են զբաղվում որոշ մասնագիտությունների տեր մարդիկ:

14. Ունի գիտելիքներ շրջապատող միջավայրի և բնության մասին:

1) Ճանաչում է բնության երևույթները` ամպրոպը, երկրաշարժը և այլն:

2) Գիտի, թե ո՞րն է սարը, գետը, ծովը, ժայռը:

3) Տարբերակում է ընտանի և վայրի կենդանիները:

4) Գիտի, թե ինչպե՞ս են անվանում տարբեր կենդանիների ձագուկներին առնվազն` շան, կովի, կատվի, ձիու, ոչխարի, խոզի, ավանակի:

5) Հասկանում է, որ աղտոտված շրջակա միջավայրը կարող է ազդել մարդկանց և կենդանիների վրա:

6) Գիտի բույսերի և կենդանիների աճի և զարգացման փուլերը:

15. Ունի գիտելիքներ երաժշտական գործիքների մասին:

1) Ճանաչում է հանրահայտ երաժշտական գործիքները, գիտի դրանց անունները:

2) Ճանաչում է որոշ ազգային երաժշտական գործիքներ` առնվազն երկու:

16. Ճանաչում և կատարում է մանկական երգեր, պարեր, գիտի ժողովրդական բանահյուսության նմուշներ, հեքիաթներ, հանելուկներ, ասացվածքներ:

1) Երգում է մանկական երգեր, ազգային, ծիսական խաղիկներ, պարերգեր և կատարում է պարային շարժումներ:

2) Կարող է պատմել որոշ պարզ, ոչ ծավալուն ազգային հեքիաթներ, առակներ, ավանդույթներ, լեգենդներ:

17. Որոշ գիտելիքներ ունի ազգային և կրոնական ծեսերի, տոների, պետական խորհրդանիշների մասին:

1) Ճանաչում է ազգային տոների, ծեսերի, պետական խորհրդանիշների որոշ մանրամասներ, ծանոթ է դրանց կերպարներին:

2) Զարգացնում է իր և այլ մշակույթների տոների մասին ունեցած գիտելիքները:

18. Ունի գեղեցիկի, արվեստի մասին տարրական գեղագիտական գիտելիքներ,շրջապատող իրականության հանդեպ դրսևորում է հուզական վերաբերմունք, որոշակի գեղարվեստա-գեղագիտական կարողություններ:

Ծանոթ է հայ և այլ ժողովուրդների անվանի նկարիչների մի քանի կերպարվեստային ստեղծագործություններին, ունի տարրական պատկերացումներ կերպարվեստի որոշ տեսակների` գեղանկարչության, դեկորատիվ կիրառական արվեստի, գրաֆիկայի մասին:

ԽՈՍՔԻ ԶԱՐԳԱՑՈՒՄ

Բանավոր խոսքի ընկալում

Չափորոշիչ

Ցուցիչ

1. Երեխան լսածը օգտագործում է տարբեր նպատակներով:

1) Հասկանում է և առանց լրացուցիչ հիշեցման, հետևում է 3 քայլից բաղկացած հրահանգներին:

2) Լսում է իր շուրջը եղած խոսակցությունները և մասնակցում է դրանց:

2. Ճանաչում է լեզվական հասկացությունները, գիտի դրանց իմաստը:

1) Հասկանում է տարածական հասկացությունները` հեռու, մոտիկ, բարձր, ցածր և այլն:

2) Հասկանում է ժամանակային հասկացությունները` առավոտ, կեսօր, երեկո, երեկ, այսօր, վաղը:

3. Երեխան ունի իր տարիքին համապատասխան բառապաշար:

1) Հասկանում և վերարտադրում է փոքրիկ պատմվածքը, հեքիաթը բանաստեղծությունը կամ նկարը:

2) Կատարում է տրամաբանական կանխատեսումներ:

3) Նայելով նկարին` տրված բառերով կազմում է նախադասություն:

4) Նկարագրում է առարկաների և երևույթների նմանությունները և տարբերությունները, փորձում է ընդհանրացնել, դասակարգել:

5) Փորձում է կռահել անծանոթ բառի իմաստը:

6) Բառերով արտահայտում է հարաբերությունները:

7) Բառերով արտահայտում է իր զգացմունքները, հույզերը:

Լեզու և հաղորդակցում

Չափորոշիչ

Ցուցիչ

4. Երեխան խոսքն օգտագործում է հաղորդակցվելու համար:

1) Տեղեկություններ ստանալու համար տալիս է ե՞րբ, ինչպե՞ս, ինչո՞ւ հարցերը և կարողանում է պատասխանել դրանց:

2) Նախաձեռնում է խոսակցություն հասակակիցների և մեծահասակների հետ:

3) Չշեղվելով թեմայից` մասնակցում է խոսակցությանը` սպասելով իր հերթին:

4) Արտահայտում է իր ունեցած գիտելիքները և կապ է ստեղծում նոր լսածի և սովորածի հետ:

5) Մեկ նախադասության մեջ մեկտեղում է մի քանի միտք:

6) Հարցեր է տալիս` անծանոթ բառերի իմաստը հասկանալու համար:

7) Սիրում է ամեն ինչ բացատրել:

Խոսքի քերականական և հնչյունաբանական իմացություն

Չափորոշիչ

Ցուցիչ

5. Երեխան դրսևորում է լեզվի տարբեր հնչյունների և քերականական հասկացությունների իմացություն:

1) Վանկերը միացնելով` կազմում է բառեր (2-3 վանկանի):

2) Թվարկում է բառեր, որոնք սկսվում են միևնույն հնչյունով:

3) Որոշում է արտասանված բառերի առաջին հնչյունը:

4) Կրկնում է առաջարկված բառերն ու բառակապակցությունները` ճիշտ արտաբերելով համապատասխան հնչյունները, տարրական պատկերացումներ ունի ձայնավոր, բաղաձայն հնչյունների մասին:

5) Հասկանում է հականիշները:

6) Հասկանում է որոշ հոմանիշներ:

Հետաքրքրություն պատկերազարդ գրքերի նկատմամբ

Չափորոշիչ

Ցուցիչ

6. Երեխան հետաքրքրություն է ցուցաբերում գրքերի և ընթերցանության նկատմամբ:

1) Լսում է ընթերցվող տարբեր պատմություններ և հեքիաթներ:

2) Պատմում է պատմություններ, որոնք ունեն սկիզբ, զարգացում և ավարտ:

3) Տարբեր գործողություններ է կատարում գրքերի հետ:

4) Կանխագուշակում է, թե հետո ինչ կկատարվի պատմության մեջ:

5) Կապեր, նմանություններ է գտնում իր և իրեն ծանոթ պատմությունների կերպարների միջև:

6) Կապեր, նմանություններ է գտնում նոր կարդացած և իրեն արդեն ծանոթ այլ պատմությունների կերպարների միջև:

7) Գրքում եղած նկարների օգնությամբ պատկերացում է կազմում, թե ինչի մասին է գիրքը:

8) Կարողանում է պատմվածքի կամ հեքիաթի հերոսներին դասակարգել ըստ կարևորության:

9) Ավարտին է հասցնում կիսատ պատմվածքը կամ հեքիաթը:

10) Ձևացնում է, թե կարդում է իր և ուրիշների համար:

Վաղ գրաճանաչություն

Չափորոշիչ

Ցուցիչ

7. Երեխան հասկանում է տպագիր խոսքի հիմնական սկզբունքները:

1) Հասկանում է, որ տպագիր խոսքը իմաստ է պարունակում:

2) Հետևում է տպագիր խոսքին ձախից աջ, վերևից ներքև:

3) Ճանաչում է տպատառերով գրված իր անունը:

4) Տպագիր տառերով փորձում է գրել իր անվան որոշ տառեր:

5) Միջավայրում որոշ ծանոթ տառեր և բառեր է գտնում: