ԼԵՌՆԱՅԻՆ ՂԱՐԱԲԱՂԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԿԱՌԱՎԱՐՈՒԹՅՈՒՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ք.Ստեփանակերտ
ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԵՎ ՄՇԱԿՈՒՅԹԻ ԱՆՇԱՐԺ ՀՈՒՇԱՐՁԱՆՆԵՐԻ ԴՐԱՄԱԿԱՆ ԳՆԱՀԱՏՄԱՆ ԿԱՐԳԸ ՍԱՀՄԱՆԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ
«Պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների և պատմական միջավայրի պահպանության և օգտագործման մասին» Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության օրենքի 6.1-ին հոդվածին համապատասխան` Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության կառավարությունը ո ր ո շ ու մ է.
1. Սահմանել` պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների դրամական գնահատման կարգը` համաձայն հավելվածի:
2. Սույն որոշումն ուժի մեջ է մտնում պաշտոնական հրապարակմանը հաջորդող օրվանից:
|
ԼԵՌՆԱՅԻՆ ՂԱՐԱԲԱՂԻ
ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԱՐՉԱՊԵՏ |
Ա. ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆ |
| |
Հավելված
Լեռնային Ղարաբաղի
Հանրապետության կառավարության
2015 թվականի մայիսի 26-ի N 321-Ն որոշման |
Կ Ա Ր Գ
ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԵՎ ՄՇԱԿՈՒՅԹԻ ԱՆՇԱՐԺ ՀՈՒՇԱՐՁԱՆՆԵՐԻ ԴՐԱՄԱԿԱՆ ԳՆԱՀԱՏՄԱՆ
I. ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԴՐՈՒՅԹՆԵՐ
1. Սույն կարգով սահմանվում է Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության կառավարության կողմից սահմանված պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների պետական ցուցակներում ընդգրկված հանրապետական ու տեղական նշանակության, ինչպես նաև նորահայտ պատմության և մշակույթի անշարժ՝ հնագիտական, պատմական, քաղաքաշինական, ճարտարապետական և մոնումենտալ արվեստի հուշարձանների (այսուհետ՝ հուշարձաններ) դրամական գնահատման գործընթացը:
2. Հուշարձանների դրամական գնահատումը կատարում է պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների պահպանության և օգտագործման բնագավառում պետական լիազորված մարմինը (այսուհետ՝ լիազորված մարմին) իր կողմից ստեղծված գնահատող հանձնաժողովի միջոցով (այսուհետ՝ հանձնաժողով):
II. ԿԱՐԳԻ ՆՊԱՏԱԿԸ, ՍԿԶԲՈՒՆՔՆԵՐԸ ԵՎ ԿԻՐԱՌՈՒՄԸ
3. Սույն կարգի նպատակն է`
որոշել և գնահատել հուշարձանի կամ նրա առանձին հատվածների առկա վիճակի դրամական արժեքը:
4. Սույն կարգի սկզբունքն է՝
ելնելով հուշարձանների քաղաքաշինական, ճարտարապետական, մոնումենտալ արվեստի, հնագիտական առանձնահատկություններից, եզակիությունից, գտնվելու վայրից, զբաղեցրած տարածքից, հաշվարկման օբյեկտիվությունից, լիարժեքությունից, միասնական մեթոդներով հաշվարկումից և մատչելիությունից` դրանց արժևորման կատարումը:
5. Սույն կարգը կիրառվում է`
1) հուշարձանին պատճառած վնասի չափը որոշելու համար.
2) հուշարձանների պահպանության, վերականգնման և օգտագործման պետական և ներդրումային ծրագրերի մշակման համար.
3) հուշարձանի ապահովագրման, օտարման, առք ու վաճառքի, գրավ դնելու, օգտագործման և տիրապետման տրամադրելու դեպքերում.
4) նոր հայտնաբերված օբյեկտները անշարժ հուշարձանների պետական ցուցակում ընդգրկելու համար և այլ դեպքերում:
Հուշարձանի արժեքի որոշումը չի տարածվում դրանում գտնվող շարժական առարկաների վրա, որոնք կարող են անջատվել հուշարձանից՝ առանց նրան վնաս պատճառելու:
III. ԿԱՐԳՈՒՄ ՕԳՏԱԳՈՐԾՎՈՂ ՀԱՍԿԱՑՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ
6. Հուշարձանի արժեք – որոշակի օրվան, տարեթվին համապատասխան անկախ գնահատման միջոցով որոշված գին, որում հաշվի են առնված հուշարձանի հնագիտական, պատմական, ճարտարապետական, գեղարվեստական, գիտական և այլ արժեքները:
7. Հուշարձանի պահպանվածություն - հուշարձանի ամբողջական կամ առանձին տարրերի սկզբնական վիճակի, տեսքի պահպանվածության ցուցանիշ:
IV. ՀՈՒՇԱՐՁԱՆԻ ԳՆԱՀԱՏՄԱՆ ԱՆՀՐԱԺԵՇՏ ԵԼԱԿԵՏԱՅԻՆ ՆՅՈՒԹԵՐԸ
8. Հուշարձանի գնահատման համար անհրաժեշտ ելակետային նյութերն են.
1) հուշարձանի անձնագիրը.
2) չափագրությունները.
3) պատմական աղբյուրները, վերականգնման ու ամրակայման հաշվետվությունները և այլ արխիվային նյութերը.
4) տեխնիկական վիճակի մասին եզրակացությունը.
5) պահպանվածության մասին եզրակացությունը.
6) հուշարձանի տարբեր ժամանակաշրջանների պատկերները ֆիքսող լուսանկարները, ժապավենները, գծանկարները և այլն.
7) հուշարձանի տարբեր ժամանակաշրջանի տարածքների տեղահանույթները և պահպանական գոտու նախագիծը.
8) հանձնաժողովի որոշմամբ այլ նյութեր և փաստաթղթերը:
V. ՔԱՂԱՔԱՇԻՆԱԿԱՆ-ՃԱՐՏԱՐԱՊԵՏԱԿԱՆ, ՄՈՆՈՒՄԵՆՏԱԼ ԱՐՎԵՍՏԻ ԵՎ ՊԱՏՄԱԿԱՆ ՀՈՒՇԱՐՁԱՆՆԵՐԻ ԴՐԱՄԱԿԱՆ ԳՆԱՀԱՏՈՒՄԸ
Հուշարձանի արժեքի գնահատման մեթոդը
9. Հուշարձանի դրամական գնահատումը սահմանվում է ժամանակակից տեխնիկական միջոցներով, ճարտարապետական և կոնստրուկտիվ լուծումներով ճշգրիտ կրկնօրինակի վերստեղծման աշխատանքների ծախսերի վրա գործակիցներ կիրառելու միջոցով, որոնք կախված են հուշարձանի քաղաքաշինական-ճարտարապետական պատմական արժեքից, պահպանվածության աստիճանից, հուշարձանի հազվագյուտությունից, զբաղեցրած տարածքից և որոշվում է հետևյալ բանաձևով.
ՀԱ = ՀԾ x (Գ1 + Գ2+ Գ3+ Գ4+ Գ5 + Գ6+Գ7)+ՇԱ+ՀԿԳ
որտեղ՝
ՀԱ - հուշարձանի արժեքը` ՀՀ դրամով,
ՀԾ - ժամանակակից տեխնիկական միջոցներով գնահատվող հուշարձանի ճարտարապետական ձևերի և կոնստրուկտիվ լուծումների ճշգրիտ կրկնօրինակի վերստեղծման համար կատարված ծախսերը,
ՇԱ - շարժական առարկաների գինը, որը չի կարելի անջատել հուշարձանից առանց նրան վնաս պատճառելու, որը որոշվում է համապատախան գիտապատմական, արվեստաբանական փորձաքննության հիման վրա,
ՀԿԳ - հուշարձանի զբաղեցրած տարածքի կադաստրային գինը,
Գ1 - հուշարձանի որոշակի ժամանակաշրջանին (կառուցման/ստեղծման) պատկանելիությունը,
Գ2 - հուշարձանի տեսակի տարածվածությունը և եզակիությունը,
Գ3 - հուշարձանի պահպանվածության աստիճանը,
Գ4 - հուշարձանի պատմական արժեքը,
Գ5 - հուշարձանի դերը պատմական միջավայրում,
Գ6 - հուշարձանի հեղինակը և նրա ճանաչվածությունը,
Գ7 - հուշարձանի ճարտարապետա - գեղարվեստական արժեքայնությունը:
VI. ՔԱՂԱՔԱՇԻՆԱԿԱՆ-ՃԱՐՏԱՐԱՊԵՏԱԿԱՆ, ՄՈՆՈՒՄԵՆՏԱԼ ԱՐՎԵՍՏԻ ԵՎ ՊԱՏՄԱԿԱՆ ՀՈՒՇԱՐՁԱՆՆԵՐԻ ԳՆԱՀԱՏՄԱՆ ԳՈՐԾԱԿԻՑՆԵՐ
Գ1 -Հուշարձանի որոշակի ժամանակաշրջանին (կառուցման/ստեղծման) պատկանելիության գործակից
|
Հուշարձանի կառուցման/ստեղծման ժամանակաշրջանը |
գործակից |
|
1-3-րդ դ. |
2.0 |
|
4-7-րդ դ. |
1.9 |
|
8 -14-րդ դ. |
1.8 |
|
15-18-րդ դարի առաջին կես |
1.5 |
|
18-րդ դարի 2-րդ կեսից 19-րդ դարի 2-րդ կես |
1.4 |
|
19-րդ դարի 2-րդ կեսից մինչև 20-րդ դարի 20-ական թթ. |
1.3 |
|
1920 -1944 թթ. |
1.2 |
|
1945-1965 թթ. |
1.1 |
|
1965-ից մինչև գնահատման օրը |
1.0 |
Գ2-Հուշարձանների տեսակի տարածվածության և եզակիության գործակից
|
Նմանատիպ հուշարձանների թվաքանակը (հատ) |
գործակիցը |
|
1 |
3.0 |
|
մինչև 10 |
2.0 |
|
10-50 |
1.7 |
|
50-100 |
1.6 |
|
100-300 |
1.5 |
|
300-500 |
1.3 |
|
500-1000 |
1.1 |
|
1000-ից ավելի |
1.01 |
Գ3 - Հուշարձանի պահպանվածության աստիճանի գործակից
|
Պահպանվածությունը նախնական վիճակի, տեսքի համեմատությամբ (տոկոսներով) |
գործակիցը |
|
90%-ից ավելի |
1.5 |
|
70% |
1.4 |
|
50% |
1.3 |
|
30% |
1.2 |
|
30%-ից ցածր |
1.1 |
Գ4 - Հուշարձանի պատմական արժեքի գործակից
|
Պատմական արժեքի բնութագրություն |
Գործակիցը |
|
հուշարձաններ, որոնց մասին պատմական աղբյուրներում բազմաթիվ կարևոր հիշատակություններ կան, որոնք իրենց բնույթով եզակի են և առնչվում են երկրի ու դրա շրջանակներից դուրս տեղի ունեցած իրադարձությունների և նշանավոր անձանց հետ |
1.5 |
|
հուշարձաններ, որոնք առնչվում են երկրի համար նշանակություն ունեցող պատմական իրադարձությունների կամ նշանավոր անձանց հետ |
1.4 |
|
հուշարձաններ, որոնք առնչվում են երկրի կոնկրետ տարածքների համար կարևորություն ունեցող պատմական իրադարձությունների կամ նշանավոր անձանց հետ |
1.3 |
|
հուշարձաններ, որոնք պատմական աղբյուրներում ուղղակի հիշատակվում են |
1.1 |
|
հուշարձաններ, որոնց մասին պատմական որևէ տեղեկություն չկա |
1.01 |
Գ5 - Հուշարձանի պատմական միջավայրում ունեցած դերի գործակից
|
Հուշարձանի միջավայրում ունեցած դերը |
գործակից |
|
միջավայրում գերիշխող հուշարձաններ |
1.5 |
|
միջավայրում ընդգծվող հուշարձաններ |
1.3 |
|
միջավայրին չընդգծվող հուշարձաններ |
1.1 |
Գ6 - Հուշարձանի հեղինակի հայտնի լինելու գործակից
|
Հուշարձանի հեղինակի հայտնի լինելու աստիճանը |
գործակից |
|
հուշարձաններ, որոնց հեղինակը տվյալ ժամանակաշրջանում լայն ճանաչում է ունեցել |
1.5 |
|
հուշարձաններ, որոնց հեղինակի անունը հայտնի է, սակայն նրա վերաբերյալ այլ տեղեկություններ չկան |
1.3 |
|
հուշարձաններ, որոնց հեղինակի վերաբերյալ տեղեկություններ չկան |
1.0 |
Գ 7 - Հուշարձանի ճարտարապետա-գեղարվեստական որակի գործակիցը
|
Որակի չափանիշները |
գործակից |
|
հուշարձաններ, որոնք ունեն եզակի ճարտարապետագեղարվեստական արժեքայնություններ - |
2.0 |
|
հուշարձաններ, որոնք ունեն բարձր ճարտարապետագեղարվեստական արժեքայնություններ - |
1.5 |
|
հուշարձաններ, որոնք ունեն ճարտարապետագեղարվեստական համեստ արժեքայնություններ - |
1.3 |
|
հուշարձաններ, որոնք ճարտարապետագեղարվեստական արժեքայնություններ չունեն (պատմական հուշարձաններ) - |
1.0 |
VII. ՀՆԱԳԻՏԱԿԱՆ ՀՈՒՇԱՐՁԱՆՆԵՐԻ ԱՐԺԵՔԻ ԳՆԱՀԱՏՈՒՄԸ
Հնագիտական հուշարձանի արժեքի գնահատման մեթոդը
10. Հնագիտական հուշարձանի դրամական գնահատումը սահմանվում է հնագիտական հետազոտությունների կատարման աշխատանքների ծախսերի վրա գործակիցներ կիրառելու միջոցով, որոնք կախված են հուշարձանի պատմական արժեքից, պահպանվածության աստիճանից, հուշարձանի հազվագյուտությունից, զբաղեցրած տարածքից և որոշվում է հետևյալ բանաձևով.
ՀԱՀ = ՀԾ Հ x (Գ1 + Գ2+ Գ3+ Գ4+Գ5+Գ6)+ՇԱ Հ +ՀԿԳ
որտեղ՝
ՀԱՀ -հնագիտական հուշարձանի արժեքը՝ ՀՀ դրամով,
ՀԾՀ- հնագիտական հուշարձանի ուսումնասիրման համար կատարված /կամ (նորահայտ հուշարձանների դեպքում հնագիտական ուսումնասիրման համար պահանջվող աշխատանքների ծախսեր) աշխատանքների ծախսերը՝ ՀՀ դրամով,
Գ1-հնագիտական հուշարձանի որոշակի ժամանակաշրջանին պատկանելիությունը,
Գ2-հնագիտական հուշարձանի տարածվածությունը և եզակիությունը,
Գ3-հնագիտական հուշարձանի պահպանվածության աստիճանը,
Գ4- հնագիտական հուշարձանի պատմական արժեքը,
Գ5-հնագիտական հուշարձանի զբաղեցրած տարածքը,
Գ6 - հնագիտական հուշարձանի բարդության աստիճանը,
ՇԱՀ -շարժական հնագիտական առարկաների գինը, որը չի կարելի անջատել հուշարձանից առանց նրան վնաս պատճառելու: Որոշվում է համապատասխան պատմագիտական, մշակութաբանական, արվեստաբանական փորձաքննության հիման վրա,
ՀԿԳ-հուշարձանի զբաղեցրած տարածքի կադաստրային գինը:
Գ1-Հնագիտական հուշարձանի որոշակի ժամանակաշրջանին պատկանելիության գործակից
|
Հուշարձանի ստեղծման/կառուցման ժամանակաշրջանը |
գործակից |
|
մինչև մ.թ.ա 7-րդ հզմ |
1.9 |
|
մ.թ.ա 7-4–րդ հզմ |
1.8 |
|
մ.թ.ա 4-րդ հզմ կես-3-րդ հզմ կես |
1.7 |
|
մ.թ.ա 3-րդ հզմ կես- մ.թ.ա 9-րդ դ. |
1.6 |
|
մ.թ.ա 8-6-րդ դդ. |
1.5 |
|
մ.թ.ա 6- մ.թ 4-րդ դդ. |
1.4 |
|
մ. թ 4-8-րդ դդ. |
1.4 |
|
9-14-րդ դդ. |
1.3 |
|
15-16–րդ դդ. |
1.2 |
|
17-րդ դարից հետո |
1.1 |
Գ2-Հնագիտական հուշարձանների տեսակի տարածվածության և եզակիության գործակից
|
Նմանատիպ հուշարձանների թվաքանակը /հատ/ |
գործակից |
|
1 |
3.0 |
|
մինչև 10 |
2.0 |
|
10-50 |
1.7 |
|
50-100 |
1.6 |
|
100-300 |
1.5 |
|
300-500 |
1.3 |
|
500-1000 |
1.1 |
|
1000-ից ավելի |
1.01 |
Գ3 -Հնագիտական հուշարձանների պահպանվածության աստիճանի գործակից
|
Հուշարձանի պահպանվածության աստիճանը |
գործակից |
|
ավելի քան 5 մ բարձրությամբ վերգետնյա նշմարվող տարրերով հնագիտական հուշարձաններ |
1.9 |
|
3-5 մ բարձրությամբ վերգետնյա նշմարվող տարրերով հնագիտական հուշարձաններ |
1.8 |
|
2-3 մ բարձրությամբ վերգետնյա նշմարվող տարրերով հնագիտական հուշարձաններ |
1.7 |
|
1-2 մ բարձրությամբ վերգետնյա նշմարվող տարրերով հնագիտական հուշարձաններ |
1.6 |
|
0.5-1.0 մ բարձրությամբ վերգետնյա նշմարվող տարրերով հնագիտական հուշարձաններ |
1.5 |
|
0.3-0.5 մ բարձրությամբ վերգետնյա նշմարվող տարրերով (փոսորակներ, հողակույտեր և այլն) հնագիտական հուշարձաններ |
1.4 |
|
տեղում անաղարտ պահպանված և մասամբ խաթարված մշակութային շերտով հուշարձաններ (հողագործական աշխատանքների հետևանքով)՝ առանց վերգետնյա տեսանելի հատկանիշների և մշակութային շերտի ստորջրյա հատվածների առկայության |
1.3 |
|
տեղում անաղարտ պահպանված առանձին մնացորդային բաղադրամասերով և խաթարված մշակութային շերտով հուշարձաններ |
1.2 |
|
տեղում անաղարտ պահպանված առանձին բաղադրամասերով և առանց մշակութային շերտի հուշարձաններ |
1.1 |
|
խաթարված մշակութային շերտով, առանց առանձին մնացորդային տարրերի (շինություններ, հորեր, կառույցներ, թաղումների տեղավայրի հետքեր և այլն) առկայության օբյեկտներ |
1.01 |
Գ4 -Հնագիտական հուշարձանների պատմական արժեքի գործակից
|
Պատմական արժեքի բնութագրություն |
գործակից |
|
հուշարձաններ, որոնց մասին պատմական աղբյուրներում բազմաթիվ կարևոր հիշատակություններ կան, որոնք իրենց բնույթով եզակի են և առնչվում են երկրի և դրա շրջանակներից դուրս տեղի ունեցած իրադարձությունների ու նշանավոր անձանց հետ |
2.0 |
|
հուշարձաններ, որոնք առնչվում են երկրի համար նշանակություն ունեցող պատմական իրադարձությունների կամ նշանավոր անձանց հետ |
1.5 |
|
հուշարձաններ, որոնք առնչվում են երկրի կոնկրետ տարածքների համար կարևորություն ունեցող պատմական իրադարձությունների կամ նշանավոր անձանց հետ |
1.3 |
|
հուշարձաններ, որոնց մասին պատմական աղբյուրներում ուղղակի հիշատակվում են |
1.2 |
|
հուշարձաններ, որոնց մասին պատմական, որևէ տեղեկություն չկա |
1.01 |
Գ5-Հնագիտական հուշարձանների զբաղեցրած տարածքի գործակից
|
Հուշարձանի զբաղեցրած մակերեսը |
գործակից |
|
1 հա-ից պակաս |
2.0 |
|
1-4 հա |
1.8 |
|
5-9 հա |
1.6 |
|
10-14 հա |
1.4 |
|
15-19 հա |
1.2 |
|
ավելի քան 20 հա |
1.01 |
Գ6-Հնագիտական հուշարձանի բարդության աստիճանի գործակից
|
Հուշարձանի բարդության աստիճանը |
գործակից |
|
բազմաշերտ հուշարձաններ |
1.3 |
|
միաշերտ, կառուցապատման և բնակեցման մեկից ավելի հորիզոններով (շրջաններով) հուշարձաններ |
1.2 |
|
միաշերտ, կառուցապատման և բնակեցման մեկ հորիզոնով (շրջանով) հուշարձաններ |
1.0 |
|
ԼԵՌՆԱՅԻՆ ՂԱՐԱԲԱՂԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
ԿԱՌԱՎԱՐՈՒԹՅԱՆ ԱՇԽԱՏԱԿԱԶՄԻ ՂԵԿԱՎԱՐ |
Լ. ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ |