Հավելված

Լեռնային Ղարաբաղի

Հանրապետության կառավարության

2016 թվականի դեկտեմբերի 2-ի N 774-Ն որոշման

«Հավելված

Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության

կառավարության 2012 թվականի 

դեկտեմբերի 27-ի N 944-Ն որոշման

● Տարրական գիտելիքներ,

որոնք անհրաժեշտ են

մայրենի լեզվով գրելու,

կարդալու, խոսելու և

թվաբանական

գործողություններ

կատարելու համար:

● Տարրական գիտելիքներ

բնության, հասարակության,

արվեստի և հայ ժողովրդի պատմության վերաբերյալ:

● Օտար լեզվով

սահմանափակ

բառապաշարի և արտահայտությունների իմացություն՝ իր անձը

և պարզ առօրյա

իրադրությունները

Տարրական հմտություններ,

որոնք անհրաժեշտ են պարզ

առաջադրանքներ և

գործողություններ կատարելու

համար՝ անհրաժեշտության

դեպքում կիրառելով պարզագույն

կանոններ, գործիքներ,

չափիչ ու այլ սարքեր և

տեղեկատվական և

հաղորդակցական

տեխնոլոգիաներ

● Գործել և սովորել

անմիջական վերահսկո-

ղության ներքո՝

ծանոթ ու հստակ

սահմանված պայմաններում,

Բազային գիտելիքներ

մայրենի ու օտար

լեզուներից, ՏՀՏ-ից, մաթեմատիկայից,

ինչպես նաև բնագի-

տական, հասարա-

կագիտական, արվեստի,

սպորտի, անվտանգ կենսագործունեության բնագավառների

առարկաներից՝

հետագա ուսումնա-

ռության կամ մաս-

նագիտական պատ-

րաստվածություն

չպահանջող

աշխատանք

Իմացական, ճանաչողական,

հաղորդակցման և

գործնական բնույթի

որոշակի հմտություններ,

որոնք նպատակաուղղված են`

1) հանձնարարված

առաջադրանքների

կատարմանը և առօրյա

խնդիրների լուծմանը՝

պարզ կանոնների,

մեթոդների գործիքների

և սարքերի կիրառման

միջոցով,

2) անհրաժեշտ տեղեկատվության

որոնմանը, հավաքագրմանը և

պահպանմանը՝ անհրաժեշտության

դեպքում կիրառելով ՏՀՏ,

3) օտար լեզվով ամենօրյա

կիրառություն ունեցող

արտահայտություն-

ների ընկալմանը և գործածությանը:

● Գործել և սովորել

վերահսկողության ներքո՝

ծանոթ և հստակ սահմանված պայմաններում, որոշ

աստիճանի ինքնուրույնության

և պատասխանատվության դրսևորմամբ:

● Հասկանալ բնության,

հասարակական և առօրյա

կյանքի տարբեր երևույթները

և կատարել դատողություններ դրանց վերաբերյալ:

● Տիրապետել

հասարակական

համակեցության

կանոններին և

դրսևորել քաղաքացիական գիտակցության տարրեր:

● Դրսևորել ազգային և համամարդկային

● Բազային գիտելիքներ

մայրենի ու օտար

լեզուներից, ՏՀՏ-ից, մաթեմատիկայից,

ինչպես նաև հասարակագիտական, բնագիտական,

արվեստի, սպորտի,

անվտանգ կենսագոր-

ծունեության

բնագավառների

առարկաներից՝

որոշակի ոլորտում

պարզ աշխատանք

կատարելու կամ

հետագա ուսումնառության համար:

● Ընդհանուր հասկացությունների, սկզբունքների և

մեթոդների իմացություն,

որոնք բավարար են պարզ մասնագիտական

գործունեություն

● Իմացական, ճանաչողական,

հաղորդակցման և գործնական

բնույթի բազային հմտություններ,

որոնք անհրաժեշտ են`

1) որոշակի մասնագիտական

խնդիրների լուծման և

առաջադրանքների

կատարման համար՝ համապա-

տասխան կանոնների, մեթոդների,

սարքերի և գործիքների ընտրության

ու կիրառման միջոցով,

2) անհրաժեշտ տեղեկատվության

հավաքագրման և օգտագործման

համար՝ անհրաժեշտության

դեպքում կիրառելով ՏՀՏ,

3) օտար լեզվով ամենօրյա

կիրառություն ունեցող

արտահայտու թյունների

գործածության համար:

● Ուսումնառության արդյունքում

ձեռք բերած գիտելիքները

և իմացությունն աշխատանքում կիրառելու պարզ

● Աշխատանքի և

ուսումնառության

ընթացքում ցուցաբերել

ինքնուրույնություն և

ստանձնել

առաջադրանքների

կատարման արդյունքների

հանդեպ անձնական պատասխանատվություն:

● Հարմարեցնել սեփական

վարքագիծը խնդիրների

լուծման ընթացքում ի

հայտ եկող

հանգամանքներին:

● Բացատրել ու կատարել եզրահանգումներ բնության, հասարակության և

առօրյա

կյանքի տարբեր

երևույթների ու օրինաչափությունների

վերաբերյալ:

● Տիրապետել

հասարակական

համակեցության

կանոններին և

դրսևորել քաղաքացիական գիտակցություն:

● Կարևորել ազգային և համամարդկային

● Փաստական և

տեսական հիմնարար գիտելիքներ միջնակարգ կրթության բոլոր բնագավառներից՝

հետագա աշխատանքի

կամ ուսումնառության համատեքստում:

● Աշխատանքի

բնագավառին առնչվող ընդհանուր

հասկացությունների, սկզբունքների

և մեթոդների

իմացություն, որոնք

պահանջվում են

հետագա մասնագի-

● Տարաբնույթ իմացական,

ճանաչողական, հաղորդակցման

և գործնական հմտություններ,

որոնք անհրաժեշտ են.

1) աշխատանքի կամ

հետագա ուսումնառության

որևէ բնագավառում կոնկրետ

խնդիրներ լուծելու, առա-

ջադրանքներ և ուսումնասիրու-

թյուններ կատարելու,

ինչպես նաև գործածված

մեթոդներն ու ձեռք բերված

արդյունքները վերլուծելու և

ամփոփելու համար.

2) տեղեկատվության

հավաքագրման, համադրման

դասակարգման, և օգտագործման

համար՝ կիրառելով ՏՀՏ.

3) օտար լեզուներով

գրավոր և բանավոր

հաղորդակցվելու

համար:

● Ուսումնառության արդյունքում

ձեռք բերած գիտելիքները

և իմացությունը աշխատանքում

կիրառելու մասնագիտական

●Ինքնուրույն կազմակերպել

և կառավարել սեփական

աշխատանքային կամ ուսումնա-

ռության գործընթացները՝

կանխատեսելի, բայց փոփոխունակ

միջավայրում և ստանձնել դրանց

գնահատման ու բարելավման որոշ

պատասխանատվություն:

● Հստակ ուղղորդման

ներքո բացահայտել

սեփական կրթական

պահանջմունքները`

ուսումնառությունը

շարունակելու համար:

● Կազմակերպել այլ անձանց

առօրյա գործողությունները:

● Կատարել բնության, հասարա-

կության և առօրյա կյանքի

տարաբնույթ երևույթների

վերլուծություններ՝ կիրառելով

հիմնավորման և ապացուցման

մեթոդներ:

● Պահպանել հասարակական

համակեցության կանոնները

և դրսևորել քաղաքացիական

գիտակցությամբ վարքագիծ:

● Արժևորել և գնահատել

ազգային և համամարդկային

● Հիմնարար և

համակողմանի

փաստական,

տեսական և

մասնագիտացված

գիտելիքներ՝

աշխատանքի կամ ուսումնառության

ոլորտից:

● Մասնագիտության

հիմնարար

հասկացությունների, տեսությունների և

● Բազմակողմանի և համապարփակ

իմացական, ճանաչողական,

վերլուծական և գործնական

հմտություններ, որոնք անհրաժեշտ են.

1) տարաբնույթ, այդ թվում`

մասնագիտական խնդիրները

բացահայտելու համար.

2) առաջացած խնդիրների վերաբերյալ

դատողություններ կատարելու և

լուծումներ առաջադրելու համար`

ցուցաբերելով ստեղծագործական

մոտեցում:

● Հաղորդակցման և ՏՀՏ հմտություններ,

որոնք անհրաժեշտ են.

1) մասնագիտությանն առնչվող տեղեկա-

տվությունը, գաղափարները,

հասկացությունները, խնդիրներն

ու դրանց լուծումները բացատրելու

և հանրության նեղ շրջանակներում

ներկայացնելու համար.

2) մասնագիտական ոլորտում

աշխատանքը դյուրացնելու

և արագացնելու համար.

3) մասնագիտությանն առնչվող

● Որոշ չափով կառավարել

և վերահսկել աշխատանքային

կամ ուսումնառության

գործընթացներ՝ անկանխատեսելի

ու փոփոխունակ միջավայրում,

ստանձնել սեփական ու

այլ անձանց գործողություն-

ներին հետևելու և դրանք

բարելավելու պատասխանատվություն:

● Բացահայտել սեփական

կրթական պահանջմունքները

և կայացնել որոշում հետագա

ուսումնառության վերաբերյալ:

● Պահպանել հասարակական

համակեցության կանոնները,

կենսական տարբեր

իրավիճակներում դրսևորել

քաղաքացիական գիտակցությամբ

վարքագիծ, ինչպես նաև

իրականացնել որոշակի

վերահսկողություն թիմում այդ

կանոնների պահպանման

նկատմամբ:

● Կիրառել ազգային և

համամարդկային

արժեքները առօրյա հարաբերու-

Մասնագի-

տական

աշխատանքի

կամ ուսումնա-

ռության ոլորտի

արդի և հիմնարար հասկացություն-

ների, տեսություն-

Հմտություններ, որոնք ցուցաբե-

րում են նորա-

րարական ու առաջադեմ մոտեցումներ

և անհրաժեշտ են ձեռք բերած գիտելիքը և իմացությունը մասնագիտական աշխատանքի

կամ ուսումնա-

ռության

ընթացքում

ծագած անկանխա-

տեսելի

խնդիրները

●Տվյալ ոլորտին

առնչվող

տեղեկատվությունը,

փաստարկները,

գաղափարները,

խնդիրները և դրանց լուծումները

մասնագիտական և ոչ մասնագիտական

հանրությանը ներկայացնելու և բացատրելու

հմտություններ։

● Մասնագիտական

ոլորտում խնդիրներ

լուծելու և

աշխատանքը

դյուրացնելու

համար ՏՀՏ-ներ

կիրառելու

հմտություններ:

● Մասնագիտական

ոլորտին առնչվող

քանակական և

որակական

տվյալներ հ

ավաքագրելու,

մշակելու,

վերլուծելու և

մեկնաբանելու

հմտություններ`

հիմնավորված

դատողություններ

● Վերլուծելու և

եզրահանգումներ

կատարելու

հմտություններ՝

դրսևորելով

քննադատական

մտածողություն:

● Հմտություններ,

որոնք պահանջում

են ստեղծագործական

մոտեցում ոլորտի

մասնագիտական

խնդիրները

բացահայտելիս

և տարբեր լուծումներ

● Ծավալել լիարժեք մասնագիտական գործունեություն:

● Կառավարել մասնագիտական գործառույթներ ու ծրագրեր անկանխա- տեսելի աշխա- տանքային կամ ուսումնական միջավայրում,

ստանձնել պատասխա- նատվություն առանձին անհատների կամ թիմի մասնագի- տական զարգացման համար:

● Որոշել հետագա ուսումնառության կամ աշխատանքի ուղիները՝ ելնելով սեփական պահանջմունքներից:

● Խորը

մասնագի-

տացված

գիտելիքներ՝

այդ թվում տվյալ ոլորտի վերջին ձեռքբերումների վերաբերյալ,

որոնք

կիրառվում են ուսումնառության, հետազոտության

և աշխատանքի ընթացքում։

● Տվյալ մասնագիտական բնագավառի և միջմասնագի-

տական

Առանցքային մասնագիտական հմտություններ, որոնք անհրաժեշտ են.

● հետազոտական

ու նորարական գործունեություն իրականացնելիս՝ տարբեր

ոլորտների գիտելիքը համակցելու և

նոր գիտելիք ստեղծելու համար,

● նոր և անծանոթ իրադրություն-ներում տեսական

ու գործնական խնդիրներ

● Մասնագիտական և ոչ մասնագի-

տական լայն հանրությանն

իր եզրահան-

գումները,

համապա-

տասխան հիմնավորում-

ները և հետազոտության արդյունքները

հստակ ու համակարգված ներկայացնելու

և բացատրելու հմտություններ:

● Մասնագիտա-

կան և/կամ միջմասնագի-

տական ոլորտ-

ներում բարդ խնդիրներ

լուծելիս և հետազոտու-

թյուններ

կատարելիս

ՏՀՏ-ները վարժ կիրառելու հմտություններ:

● Հմտություններ, որոնք անհրա-

ժեշտ են մասնա-գիտական և/կամ միջմասնագի-

տական ոլորտ-

ներին առնչվող քանակական ու որակական տվյալները

խորը

վերլուծելու և գնահատելու

համար՝ ոչ ամբողջական

կամ սահմա-

նափակ տեղե-կատվության պայմաններում եզրահանգումներ անելու և

Հմտություններ,

որոնք անհրաժեշտ

են մասնագիտական

ոլորտի հիմնախն-

դիրները

հետազոտելու,

արդիական

գաղափարներ

ու մոտեցումներ առաջադրելու,

ինչպես նաև

ոլորտի գիտելիքի

և պրակտիկայի ընդլայնմանը

միտված

նորարարական

ու ստեղծագոր-

ծական լուծումներ առաջարկելու

● Մասնագի-

տական կամ

ուսումնա-

ռության

ոլորտում

ծավալել գործունեություն,

որը պահանջում

է բարդ և

անծանոթ

աշխատան-

քային

իրադրություն-

ների

կառավարման

ու վերափոխման ռազմավարական

նոր մոտեցումներ:

● Նպաստել մասնագիտական գիտելիքի

զարգացմանը:

● Ստանձնել

թիմի ռազմա-

վարական

նպատակների իրագործումը վերահսկելու պատասխա-նատվություն:

● Գնահատել

իր շարունա-

կական

կրթության ու մասնագի-

տական

զարգացման կարիքները՝

արդի տեխնոլո-

գիական զարգացումների համատեքստում, ունակ լինել շարունակելու ուսումնա-

ռությունը

արագ

փոփոխվող միջավայրերում:

● Նպաստել քաղաքացիական հասարակության զարգացմանը:

● Գործել` զուգակցելով

հայոց ազգային արժեհամա-

կարգն ու պատմամշա-կութային

փորձը

համամարդ-

կային

արժեքների

● Առավել

առաջադեմ (առաջանցիկ) գիտելիքներ

մասնագի-

տական

բնագավառից և միջմասնագի-

տական

ոլորտներից,

որոնք

կիրառվում են ուսումնառության, գիտական

հետազոտու-

թյունների և աշխատանքի ընթացքում:

●Մասնագի-

տական

բնագավառի և միջմասնա-

գիտական

ոլորտների

նորագույն տեսությունների, մոտեցումների, վարկածների և գիտահետա-

զոտական

մեթոդների համընդգրկուն

Առաջադեմ մասնագիտական հմտություններ` ներառյալ սինթեզ և գնահատում, որոնք անհրաժեշտ են.

● ձեռք բերած գիտելիքը և բնագավառի հայեցակարգային սկզբունքների և մեթոդների իմացությունը բարդ տեսական ու գործնական խնդիրներ լուծելիս,

● Տեսական ու գործնական,

բարդ և համալիր խնդիրներ, հետազոտության արդյունքներ գիտական շրջանակներին

և լայն հանրու-

թյանը ներկա-ծյացնելու և

դրանք մեկնա-

բանելու զար-

գացած

հմտություններ:

● Գիտական հետազոտու-

թյուն կատա-

րելիս և նոր

գիտելիք

ստեղծելիս

ՏՀՏ-ները համակողմանի կիրառելու հմտություններ:

● Փոխկապակ-

ցված տարբեր ոլորտներից

ստացած

մեծածավալ քանակական

ու որակական տվյալները գնահատելու և օգտագործելու հմտություններ՝

բարդ և համալիր գաղափարներ առաջադրելու և

նոր գիտելիք ստեղծելու

Հմտություններ,

որոնք անհրաժեշտ են.

1) բարդ և վերացական գաղափարներ առաջադրելու,

2) առկա տեղեկատվությունն

ու հիմնախնդիրները ներկայացնելու և

դրանց վերաբերյալ

նոր և ինքնատիպ մեկնաբանություններ անելու համար՝

հիմնվելով

գիտական հետազոտության արդյունքների վրա:

● Հմտություններ,

որոնք անհրաժեշտ են.

1) ինքնատիպ հետազոտություն պլանավորելու և իրականացնելու

համար,

2) այնպիսի

արդյունքներ

ստանալու

համար, որոնք, հանդիսանալով

ներդրում

գիտության և/կամ մասնագիտական գործունեության

ոլորտում,

տպագրվում են

ազգային և

միջազգային

գրախոսվող հրատարակու-

թյուններում,

3) հետազոտու-

թյան արդյունք-

● Գիտակրթական և մասնագիտական առաջատար ոլորտներում նախաձեռնել

և ղեկավարել համալիր նորարարական գործընթացներ՝ դրսևորելով գիտական և մասնագիտական

բարեխղճություն, անկախություն

ու ինքնուրույնություն:

● Ղեկավարել հետազո-

տական կամ մասնագի-

տական թիմ՝ դրսևորելով բավարար ազդեցություն

և հանձնառության պատրաստակամություն:

● Գործել ի նպաստ

ազգի և պետության հարատև զարգացման՝ պահպանելով ու պաշտպանելով

ազգային և համամարդ-

կային