ԱՐՑԱԽԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՕՐԵՆՔԸ

«ԱԶԳԱՅԻՆ ԱՆՎՏԱՆԳՈՒԹՅԱՆ ՄԱՐՄԻՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ» ՕՐԵՆՔՈՒՄ

ՓՈՓՈԽՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ ԵՎ ԼՐԱՑՈՒՄՆԵՐ ԿԱՏԱՐԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ

Հոդված 1. «Ազգային անվտանգության մարմինների մասին» 2003 թվականի նոյեմբերի 26-ի ՀՕ-75 օրենքի (այսուհետ՝ Օրենք) 4-րդ հոդվածի երկրորդ մասից հանել «և քննչական» բառերը։

Հոդված 2. Ուժը կորցրած ճանաչել Օրենքի 4.2-րդ հոդվածը:

Հոդված 3. Օրենքի 15-րդ հոդվածում 1-ին մասի`

1) 26-րդ կետը շարադրել հետևյալ խմբագրությամբ.

«26) բացահայտում, կանխում և խափանում են օրենքով նախատեսված իրենց լիազորությունների կատարման ընթացքում հայտնի դարձած հանցագործությունները, իրականացնում են այդ հանցագործությունները կատարած կամ դրանց կատարման մեջ կասկածվող անձանց հետախուզումը.».

2) 60-րդ կետից հանել «այդ մարմիններին աջակցող անձանց ազգային անվտանգության մարմինների քննչական ենթակայությանը վերապահված գործերով քրեական դատավարության մասնակիցների,» բառերը:

Հոդված 4. Oրենքի 17-րդ հոդվածը շարադրել հետևյալ խմբագրությամբ.

Ազգային անվտանգության մարմինների աշխատակիցները սույն օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով իրավունք ունեն գործադրել զենք, հատուկ միջոցներ և ֆիզիկական ուժ այնքանով, որքանով դա անհրաժեշտ է իրենց պարտականությունները կատարելու համար, եթե այլ միջոցներով այդ պարտականությունների կատարումը հնարավոր չէ ապահովել:

Ազգային անվտանգության մարմինների աշխատակիցների կողմից մարտական տեխնիկա գործադրելու կարգը սահմանում է Արցախի Հանրապետության կառավարությունը:

Ազգային անվտանգության մարմինների աշխատակիցը զենք, հատուկ միջոցներ և ֆիզիկական ուժ գործադրելուց առաջ պարտավոր է նախազգուշացնել դրանք գործադրելու մասին՝ բավարար ժամանակ և հնարավորություն տրամադրելով օրինական պահանջները կատարելու համար, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ դրանց գործադրման հապաղումն անմիջական սպառնալիք է ստեղծում քաղաքացիների կամ ազգային անվտանգության մարմինների աշխատակցի կյանքի ու առողջության համար, կամ կարող է առաջացնել այլ ծանր հետևանքներ, կամ երբ ստեղծված իրավիճակում այդպիսի նախազգուշացումն անհնար է:

Զենքի, հատուկ միջոցների և ֆիզիկական ուժի գործադրման ընտրությունը կատարելիս ազգային անվտանգության մարմինների աշխատակիցն առաջնորդվում է ելնելով ստեղծված իրավիճակից, իրավախախտման բնույթից ու իրավախախտի անձից:

Ազգային անվտանգության մարմինների աշխատակիցը պարտավոր է նաև՝

1) ձգտել, որ իրավախախտին պատճառվող վնասը հասցվի նվազագույնի.

2) ցուցաբերել առաջին բուժօգնություն, ինչպես նաև միջոցներ ձեռնարկել մարմնական վնասվածքներ ստացած անձանց անհապաղ բժշկական հիմնարկներ տեղափոխելու համար.

3) զենք, հատուկ միջոցներ, ֆիզիկական ուժ գործադրելու հետևանքով վիրավորվածների կամ մահվան բոլոր դեպքերի, ինչպես նաև հատուկ միջոցներ և զենք կիրառելու յուրաքանչյուր դեպքի մասին զեկուցել անմիջական ղեկավարին:

Անհրաժեշտ պաշտպանության, ծայրահեղ անհրաժեշտության դեպքերում, ինչպես նաև հանցագործություն կատարած անձի ձերբակալման ժամանակ ազգային անվտանգության մարմինների աշխատակիցը զենքի կամ անհրաժեշտ հատուկ միջոցների բացակայության դեպքում իրավունք ունի օգտագործել ցանկացած մատչելի միջոց, ինչպես նաև սույն օրենքով սահմանված հիմքերով և կարգով օգտագործել այլ զենքեր, որոնք ընդգրկված չեն ազգային անվտանգության ծառայության սպառազինության մեջ:

Օրենքով չնախատեսված դեպքերում ազգային անվտանգության մարմինների աշխատակցի կողմից զենքի, հատուկ միջոցների և ֆիզիկական ուժի գործադրումը կամ սահմանների անցումով դրանց գործադրումն առաջացնում է պատասխանատվություն՝ օրենքով սահմանված կարգով:»:

Հոդված 5. Օրենքը լրացնել հետևյալ բովանդակությամբ 17.1-ին հոդվածով.

Ազգային անվտանգության մարմինների աշխատակիցն անձամբ կամ ստորաբաժանման կազմում իրավունք ունի զենք և հատուկ միջոցներ գործադրել՝

1) քաղաքացիներին՝ նրանց կյանքի կամ առողջության համար վտանգավոր հարձակումներից պաշտպանելիս.

2) ազգային անվտանգության մարմինների աշխատակցի վրա կատարվող հարձակումը հետ մղելիս, երբ նրա կյանքին կամ առողջությանը վտանգ է սպառնում.

3) իր զենքին, տրանսպորտային միջոցին և մարտական տեխնիկային տիրանալու փորձերը կանխելիս.

4) պատանդներին ազատելիս, ինչպես նաև ահաբեկչական և այլ հանցավոր ոտնձգություններ կանխելիս.

5) կյանքի, առողջության, սեփականության դեմ ուղղված ծանր կամ առանձնապես ծանր հանցագործություն կատարելու կասկածանքով ձերբակալված և փախուստի փորձ կատարող անձանց բռնելիս կամ փախուստը խափանելիս, ինչպես նաև նրանց բռնի ազատման փորձը կանխելիս.

6) զինված դիմադրություն ցույց տվող, ինչպես նաև այն անձանց ձերբակալելիս, որոնք հրաժարվում են կատարել իրենց մոտ եղած զենքը, զինամթերքը, պայթուցիկ նյութերը, պայթուցիկ սարքերը, թունավոր կամ ռադիոակտիվ նյութերը հանձնելու ազգային անվտանգության մարմինների աշխատակցի օրինական պահանջը.

7) պետական մարմինների, պետական պահպանության ենթակա օբյեկտների, ինչպես նաև ուղեկցող ստորաբաժանումների վրա խմբակային կամ զինված հարձակումը հետ մղելիս.

8) կյանքի, առողջության, սեփականության դեմ ուղղված ծանր կամ առանձնապես ծանր հանցագործությունների կատարման կասկածանքով ձերբակալված, կալանքի կամ ազատազրկման վայրերից փախուստի դիմած անձանց բռնելիս կամ փախուստը խափանելիս:

Ազգային անվտանգության մարմինների աշխատակիցներն իրավունք ունեն զենք և հատուկ միջոցներ օգտագործել՝

1) մարդկանց կյանքին և առողջությանն անմիջականորեն սպառնացող կենդանիներին վնասազերծելիս.

2) կողպված սարքերի տարրերի ոչնչացման համար, որոնք խոչընդոտում են բնակելի և այլ տարածքներ ներթափանցումը օրենքով սահմանված կարգով և դեպքերում.

3) զենք օգտագործելու կամ գործադրելու մտադրության մասին նախազգուշական կրակոց արձակելիս, տագնապ հայտարարելիս կամ օգնության կանչելիս:

Արգելվում է զենքի գործադրումը կանանց, ակնհայտ հաշմանդամների և անչափահասների նկատմամբ (բացառությամբ նրանց կողմից քաղաքացիների կյանքի համար վտանգավոր զինված կամ խմբակային հարձակման և զինված դիմադրության դեպքերի), ինչպես նաև մարդկանց զգալի կուտակումների ժամանակ, երբ զենքի գործադրումից կարող են տուժել այլ անձինք, բացառությամբ ահաբեկչությունը կանխելիս և պատանդներին ազատելիս:

Արգելվում է հատուկ միջոցներ գործադրել կանանց, ակնհայտ հաշմանդամների և անչափահասների նկատմամբ (բացառությամբ նրանց կողմից զինված հարձակում գործելու, զինված դիմադրության, մարդկանց կյանքին ու առողջությանը սպառնացող խմբակային հարձակման դեպքերի), դիվանագիտական և հյուպատոսական ներկայացուցչությունների տարածքներում (բացառությամբ այն դեպքերի, երբ հատուկ միջոցները գործադրվում են դրանց լիազոր ներկայացուցիչների խնդրանքով):

Զենքի, ֆիզիկական ուժի կամ հատուկ միջոցների կիրառման յուրաքանչյուր դեպքի մասին, որի արդյունքում վնաս է հասցվել քաղաքացու առողջությանը կամ նյութական վնաս է հասցվել քաղաքացուն կամ կազմակերպությանը, ազգային անվտանգության մարմնի աշխատակիցները պարտավոր են զեկուցել իրենց անմիջական ղեկավարին ոչ ուշ, քան 24 ժամվա ընթացքում:»:

Հոդված 6. Օրենքը լրացնել հետևյալ բովանդակությամբ 17.2-րդ հոդվածով.

Իրավախախտումները կանխելու կամ խափանելու, իրավախախտներին բռնելու և ազգային անվտանգության մարմիններ ներկայացնելու, ազգային անվտանգության մարմինների աշխատակցի օրինական պահանջներին չենթարկվելու կամ դիմադրություն ցույց տալու դեպքերում, ինչպես նաև ինքնապաշտպանության նպատակով ազգային անվտանգության մարմինների աշխատակիցն իրավունք ունի իրավախախտների նկատմամբ գործադրել ֆիզիկական ուժ, ինչպես նաև ձեռքի տակ գտնվող անհրաժեշտ առարկաներ, եթե ոչ ուժային միջոցները չեն ապահովում ազգային անվտանգության մարմինների աշխատակցի վրա դրված պարտականությունների կատարումը:»:

Հոդված 7. Օրենքը լրացնել հետևյալ բովանդակությամբ 17.3-րդ հոդվածով.

Ազգային անվտանգության մարմինների զինված աշխատակիցն իրավունք ունի մերկացնել և մարտական վիճակի բերել զենքը, եթե գտնում է, որ ստեղծված իրադրությունում կարող է սույն օրենքով սահմանված դեպքերում զենքի գործադրման անհրաժեշտություն առաջանալ:

Մերկացրած զենքով ձերբակալում կատարող ազգային անվտանգության մարմինների աշխատակցին մոտենալու (նրա կողմից պահանջված հեռավորությունը խախտելու միջոցով), առանց թույլտվության անսպասելի կտրուկ շարժում կատարելու, ձեռքերը գրպանները տանելու կամ զենքին ձեռք մեկնելու՝ ձերբակալվողի ցանկացած փորձ աշխատակցին իրավունք է տալիս առանց նախազգուշացման զենք գործադրել սույն օրենքին համապատասխան:»:

Հոդված 8. Սույն օրենքն ուժի մեջ է մտնում պաշտոնական հրապարակմանը հաջորդող օրվանից: