ք. Ստեփանակերտ

Համաձայն «Բնակչության սանիտարահամաճարակային անվտանգության ապահովման մասին» Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության օրենքի 4-րդ հոդվածի, Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության կառավարության 2005 թվականի դեկտեմբերի 20-ի «Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության առողջապահության նախարարության պետական հիգիենիկ և հակահամաճարակային տեսչության կանոնադրությունը հաստատելու մասին» թիվ 558 որոշմամբ հաստատված Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության առողջապահության նախարարության պետական հիգիենիկ և հակահամաճարակային տեսչության կանոնադրության 7-րդ կետի «ե» ենթակետի, ելնելով բնակչության առողջության պահպանման շահերից` մեծածախ մթերային շուկաներին ներկայացվող սանիտարահիգիենիկ պահանջները սահմանելու նպատակով

1. Հաստատել «Մեծածախ մթերային շուկաներին ներկայացվող հիգիենիկ պահանջներ» N-2-III-4.4–2 սանիտարական կանոնները և նորմերը` համաձայն հավելվածի:

2. Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության առողջապահության նախարարության պետական հիգիենիկ և հակահամաճարակային տեսչության պետ Օ. Հարությունյանին` սահմանել հսկողություն «Մեծածախ մթերային շուկաներին ներկայացվող հիգիենիկ պահանջներ» N-2-III-4.4-2 սանիտարական կանոնների և նորմերի պահանջների կատարման նկատմամբ:

3. Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության առողջապահության նախարարության պետական հիգիենիկ և հակահամաճարակային տեսչության իրավաբան Հ.Գասպարյանին` սույն հրամանը սահմանված կարգով ներկայացնել Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության արդարադատության նախարարություն` պետական գրանցման:

4. Սույն հրամանի կատարման հսկողությունը հանձնարարել Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության առողջապահության նախարարի տեղակալ Ա. Գրիգորյանին:

1. Մեծածախ մթերային շուկաների սույն սանիտարական կանոնները սահմանում են մեծածախ մթերային շուկաների տարածքներին, կահավորմանը, սարքավորումներին, ինչպես նաև սննդամթերքի փոխադրմանը, ընդունմանը, պահպանմանն ու իրացմանը ներկայացվող հիգիենիկ պահանջները:

2. Մեծածախ մթերային շուկաների կառուցման նպատակով հատկացված հողատարածքը չպետք է տեղակայված լինի ճահճացած, ստորգետնյա ջրերի բարձր մակարդակ ունեցող տարածքներում, աղբավայրերի, անասնապահական համալիրների, կաշվի և ոսկրերի վերամշակման կազմակերպությունների, քիմիական արտադրությունների, ինչպես նաև շրջակա միջավայրի աղտոտման աղբյուր հանդիսացող այլ օբյեկտների սանիտարապահպանական գոտու տարածքում (գոտինները սահմանվում են ՍՆ 245-71 «Արդյունաբերական ձեռնարկությունների նախագծման սանիտարական նորմերով»):

3. Արգելվում է մեծածախ մթերային շուկաների տեղակայումը հանգստյան գոտիների, բնակելի շենքերի, մանկական նախադպրոցական, դպրոցական և կրթական այլ հաստատությունների, բուժկանխարգելիչ հիմնարկների անմիջական հարևանությամբ:

4. Մեծածախ մթերային շուկայի տարածքը պետք է տարանջատված լինի ըստ գործառույթային գոտիների`

1) առևտրային (վրաններ, կրպակներ, տաղավարներ),

2) վարչապահեստային (վարչական, տնտեսական պահեստային շինություններ),

3) փոխադրամիջոցների կայանատեղ:

5. Բանջարեղենի, մրգերի և բոստանային կուլտուրաների իրացման համար առևտրի գոտում պետք է հատկացվի առանձին տարածք:

6. Մեծածախ շուկան պետք է ունենա մուտքային ճանապարհ, հետիոտնի ուղիներ, երկուսից ոչ պակաս մուտքեր և ելքեր` հումքի, պատրաստի արտադրանքի մթերային ու տնտեսական բեռների հանդիպակաց հոսքերը բացառելու համար:

7. Շուկայի տարածքը, այդ թվում մուտքի ճանապարհները, անցուղիներն ու բեռնաթափման հրապարակները պետք է ծածկված լինեն հեշտությամբ մաքրվող և խոնավ եղանակով մաքրելու հնարավորություն ընձեռող ծածկով:

8. Աղբի հավաքման համար` շուկայի առևտրային և պահեստային գոտիներից 25մ-ից ոչ պակաս հեռավորության վրա, պետք է կառուցված լինեն հեշտությամբ մաքրվող և խոնավ եղանակով մաքրելու հնարավորություն ընձեռող ծածկ ունեցող հատուկ հարթակներ:

Վաճառասեղանների երկարությամբ պետք է տեղադրվեն 10-20դմ³  տարողությամբ աղբարկղներ, ելնելով շուկայի յուրաքանչյուր 50 մ²  տարածքին 1 աղբարկղ հաշվարկից:

Սննդամթերքի մնացորդների (սննդի թափոնների) հավաքման համար պետք է տեղադրվեն կափարիչով փակվող հատուկ տարողություններ:

9. Աշխատանքային օրվա ավարտից հետո պետք է կատարվի հիմնական մաքրում:

Ձմռանը տարածքը պետք է մաքրվի ձյունից:

10. Մթերային մեծածախ շուկաների տարածքում աշխատող անձնակազմի և հաճախորդների (գնորդների) համար պետք է գործեն կահավորված սանհանգույցներ (զուգարաններ) ջրմուղի և կոյուղու ինժեներային ցանցերի միացումով:

11. Գնորդների և օժանդակ անձնակազմի համար մեծածախ շուկաների տարածքում պետք է նախատեսվեն ձեռքերի լվացման հարմարանքներ:

12. Մեծածախ շուկաների ջրամատակարարումը և կոյուղացումը իրականացվում է գործող ինժեներային կոմունիկացիաներին միացման կամ տեղային կառույցների շինարարության ճանապարհով` պահպանելով «Շենքերի ներքին ջրամատակարարում և կոյուղի» 2.04.01-85 շինարարական նորմերի և կանոնների պահանջները:

13. Խմելու և կենցաղային նպատակով պետք է օգտագործվի մարդու առողջությանը վնաս չպատճառող խմելու ջրի որակ ունեցող ջուր:

14. Մթերային մեծածախ շուկաներում տեղակայված ստացիոնար (մշտական) օբյեկտները պետք է ապահովված լինեն ջեռուցման և օդափոխության համակարգերով, համաձայն «Ջեռուցում, օդափոխություն և օդի լավորակում» 12.01-2000 շինարարական նորմերի ու կանոնների:

15. Մթերային մեծածախ շուկայի բոլոր շինությունները պետք է լուսավորված լինեն համաձայն II-8.03-96 «Արհեստական և բնական լուսավորում» շինարարական նորմերի ու կանոնների:

16. Արագ փչացող սննդամթերքի պահպանմամբ և իրացմամբ զբաղվող կազմակերպությունները (այդ թվում շուկայի տարածքում գործող մանրածախ առևտրի կետերը) պետք է ապահովված լինեն սառնարանային սարքավորումներով՝ հում և պատրաստի մթերքն առանձնացված պահելու համար: Արագ փչացող սննդամթերքի պահուստը (պաշարը) պետք է համապատասխանի սառնարանային սարքավորումներով ապահովվածությանը և դրանց տարողունակությանը:

17. Սննդամթերքի վաճառքի կրպակները պետք է լինեն մասնագիտացված՝ դրանցում կարող է վաճառվել միայն որոշակի խմբի մթերք (հաց-հացաբուլկեղեն, հատավաճառ փաթեթավորված արտադրատեսակներ, պաղպաղակ, ոչ ալկոհոլային ըմպելիքներ և այլ տեսականի): Կրպակում պետք է ստեղծվեն անհրաժեշտ հիգիենիկ պայմաններ (հոսող ջուր, դարակաշարեր, տեփուրներ, ունելիներ և այլն) վաճառվող մթերքի տեսականուն համապատասխան:

Արգելվում է արագ փչացման ենթակա սննդամթերքների վաճառքն անհրաժեշտ հիգիենիկ պայմանների (տաք և սառը հոսող ջուր, լվացարաններ և այլն), ինչպես նաև սառնարանների բացակայության դեպքում:

18. Մթերային մեծածախ շուկաների տարածքում սննդամթերքի մանրածախ առևտուր իրականացնող և հանրային սննդի ծառայություններ մատուցող իրավաբանական և ֆիզիկական անձինք պարտավոր են ապահովել սննդամթերքի մանրածախ առևտրի և հանրային սննդի օբյեկտներին ներկայացվող հիգիենիկ նորմերի և հակահամաճարակային կանոնների պահանջների կատարումը:

19. Մեծածախ մթերային շուկայում պարբերաբար պետք է (բայց ոչ պակաս, քան ամիսը մեկ անգամ) կատարվեն մաքրման և ախտահանման աշխատանքներ, իսկ անհրաժեշտության դեպքում իրականացվեն կրծողների և միջատների դեմ պայքարի միջոցառումներ:

20. Արգելվում է մեծածախ շուկայի տարածքում տեղակայված սննդամթերքի վաճառքի և հանրային սննդի կազմակերպությունների ցանկացած սենք (շինություն) օգտագործել ապրելու կամ գիշերելու նպատակով:

Արգելվում է կողմնակի անձանց մուտքը սննդամթերքի ընդունման, պահման և իրացման համար նախատեսվածսենքեր:

21. Պարենամթերքի մեծածախ շուկան պետք է ապահովված լինի բավարար քանակությամբ սառնարանային սարքավորումներով, որոնցում պետք է տեղադրված լինեն ջերմաչափեր՝ մթերքի պահման ջերմային ռեժիմի հսկման համար:

22. Առևտրային և պահեստային շինություններում պետք է տեղադրված լինեն կափարիչով փակվող դույլեր, աշխատանքի վերջում դրանք պետք է լվացվեն 1-2% կալցինացված սոդային տաք (ոչ պակաս 45-50^օ C ջերմաստիճանից) լուծույթով կամ այդ նպատակի համար նախատեսված լվացող այլ միջոցներով:

23. Սննդամթերքի վաճառքի և հանրային սննդի օբյեկտների, պահեստների և վարչակենցաղային շինությունների մաքրման պարագաները և գույքը պետք է առանձնացված և մակնշված լինեն և պահվեն առանձին հատուկ փակ պահարաններում կամ խորշերում: Սառնարանային սարքավորումների լվացման դույլերը և այլ գույքը նույնպես պետք է լինեն մակնշված:

24. Սանիտարական հանգույցների մաքրման պարագաները պետք է ունենան ազդանշանային գունավորում և պահվեն առանձին:

25. Պարենահումքի և սննդամթերքի պահման և իրացման ընթացքում պետք է պահպանվեն յուրաքանչյուր տեսակի սննդամթերքի պահման և իրացման համար սահմանված ջերմային ռեժիմին, օդի հարաբերական խոնավությանը և լուսավորությանը ներկայացվող պահանջները՝ համաձայն յուրաքանչյուր սննդատեսակի մակնշման (պիտակի) տեղեկատվական տվյալների:

26. Արգելվում է արագ ու հատկապես արագ փչացող սննդամթերքի պահումը և իրացումը սառնարանային սարքավորումների բացակայության դեպքում: Պաղեցրած արագ փչացող մթերքի պահպանումը սառնարանային պայմաններում (պաղեցման ջերմաստիճանում) պետք է ապահովվի ոչ միայն պահեստում, այլ նաև դրանց անմիջական վաճառքի տեղում:

27. Պարենային հումքի և սննդամթերքի պահման ընթացքում խստորեն պետք է պահպանվեն ապրանքային հարևանության կանոնները.

1) արգելվում է հում մթերքը և կիսապատրաստվածքները պահել և իրացնել պատրաստի սննդատեսակների հետ համատեղ,

2) արգելվում է սննդամթերքի հետ մեկտեղ պահել և իրացնել արդյունաբերական, տնտեսական, կենցաղային քիմիայի և այլ նման ապրանքներ, սուր հոտ ունեցող մթերքը (ձկնեղեն, ապխտած արտադրատեսակներ՝ միս, երշիկ, ձուկ և այլն ),

3) սուր բուրմունքով համեմունքները (դափնի տերև, սև պղպեղ, վանիլ և այլն) պահելու համար պետք է առանձնացնել առանձին տարածքներ: Թվարկած ապրանքները պետք է իրացվեն հոտեր կլանող սննդատեսակներից (ալյուր, շաքար, շաքարավազ, թեյ և այլն) առանձին:

28. Հատկապես արագ փչացող պարենային հումքը և սննդամթերքը պետք է պահվի և իրացվի «Հատկապես արագ փչացող սննդամթերքի պահման պայմանները և ժամկետները» III-4.4-01 սանիտարական կանոնների ու նորմերի պահանջներին համապատասխան:

Նշված սանիտարական կանոններում չներառված սննդամթերքի պահման պայմանները և իրացման ժամկետները պետք է համապատասխանեն տվյալ սննդատեսակի համար արտադրողի կողմից մշակված և ըստ սահմանված կարգի պետական գրանցում ունեցող նորմատիվ տեխնիկական փաստաթղթերով սահմանված պահանջներին:

29. Սառեցված մթերքը թույլատրվում է իրացնել միայն ցածր ջերմաստիճանային սառնարանների առկայության դեպքում:

30. Մթերային մեծածախ շուկաներում ընդունվող և իրացվող սննդամթերքը պետք է ուղեկցվի մարդու համար դրա որակն ու անվտանգությունը հավաստող փաստաթղթերով:

31. Համաձայն «Բնակչության սանիտարահամաճարակային անվտանգության ապահովման մասին» Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության օրենքի 13-րդ հոդվածի, սննդամթերքի փաթեթավորման համար օգտագործվող տարան և փաթեթավորող նյութերը պետք է ունենան հիգիենիկ փորձաքննության արդյունքների հիման վրա տրված դրական եզրակացություն:

32. Սննդամթերքն ընդունող և իրացնող համապատասխան անձանց կողմից պետք է ստուգվի մթերքի որակը և անվտանգությունը հավաստող փաստաթղթերի, ինչպես նաև Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության օրենսդրությանը համապատասխան սննդամթերքի մակնշման առկայությունը:

33. Անասնահումքը, հավկիթը, մելանժը, ձուկը, մեղրը և մեղվաբուծական մթերքը պետք է ուղեկցվեն կենդանիներից մարդկանց փոխանցվող հիվանդությունների նկատմամբ տնտեսությունների ապահովվածությունը հավաստող անասնաբուժական վկայականներով:

34. Պարենահումքը և սննդամթերքը պետք է փոխադրվեն հատուկ փոխադրամիջոցներով՝ տեղափոխվող մթերքին համապատասխան մակնշմամբ («Միս-մսամթերք», «Կաթ-կաթնամթերք», «Թռչնի միս», «Հավկիթ», «Հաց-հացամթերք» և այլն): Պարենահումք և սննդամթերք տեղափոխող փոխադրամիջոցների ներսի մակերեսը պետք է պատված լինի սննդամթերքի հետ շփման համար նախատեսված, հեշտությամբ լվացվող ու ախտահանվող նյութերով:

35. Հատկապես արագ փչացող մթերքը պետք է տեղափոխել սառեցվող կամ հավասարաջերմ թափք ունեցող փոխադրամիջոցներով:

Տարվա տաք ժամանակաշրջանում հատկապես արագ փչացող մթերքի տեղափոխումը հավասարաջերմ փոխադրամիջոցներով սառույցի առկայությամբ չպետք է գերազանցի 3 ժամից, առանց սառույցի` 1 ժամից: Արագ փչացող մթերքի տեղափոխումը սառեցվող փոխադրամիջոցներով պետք է կատարվի մինուս 5-10^Օ C ոչ բարձր ջերմաստիճանի պայմաններում:

36. Մթերքի տեղափոխման ժամանակ պետք է պահպանվեն յուրաքանչյուր տեսականու պահման ջերմային ռեժիմին ներկայացվող պահանջները, ինչպես նաև թույլատրելի հարևանությունը՝ չի թույլատրվում հումքի և օգտագործման համար պատրաստի սննդամթերքի համատեղ տեղափոխումը:

37. Կենդանի ձուկը պետք է տեղափոխվի ջերմամեկուսացում ունեցող ավտոցիստեռններով, որոնք պետք է ունենան սառույցի տարողություններ և ջուրը թթվածնով հագեցնելու սարքավորումներ: Ջրի ջերմաստիճանը ձմռանը պետք է լինի +1^Օ  C-ից +2^Օ C-ից, ամռանը՝ +10^Օ  C-ից +14^Օ C-ից ոչ բարձր:

38. Վարորդ-առաքողը պարտավոր է ունենալ մաքուր սանիտարական հագուստ և պահպանել անձնական հիգիենայի կանոնները:

39. Պարենամթերքի որակական փոփոխություններ հայտնաբերելու, սննդամթերքի իրացման երաշխիքային ժամկետն լրանալու դեպքում վաճառողը պարտավոր է անհապաղ դադարեցնել դրա իրացումը և այդ մասին հայտնել համապատասխան իրավաբանական և ֆիզիկական անձանց, ինչպես նաև Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության օրենսդրությամբ լիազորված իրավասու մարմիններին, արտադրանքի հետագա իրացման եղանակները (տեխնիկական վերամշակում, խոտանում, որպես անասնակեր օգտագործելու հնարավորություն ) որոշելու նպատակով:

40. Վաճառողը պարտավոր է`

1) օբյեկտը պահել մաքուր վիճակում,

2) խստորեն պահպանել սննդամթերքի պահման պայմանները, իրացման ժամկետները, մթերքի թույլատրելի հարևանությունը և իրացման կանոնները,

3) պահպանել մթերքը աղտոտումից,

4) պահպանել անձնական հիգիենայի կանոնները, աշխատել մաքուր սանիտարական հագուստով:

41. Սույն սանիտարական կանոնների կատարման հսկողությունն իրականացվում է Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության առողջապահության նախարարության պետական հիգիենիկ և հակահամաճարակային տեսչության կողմից: