ք. Ստեփանակերտ

 Ղեկավարվելով Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության ընտրական օրենսգրքի 29-րդ հոդվածի 2-րդ կետով, 30-րդ հոդվածով, 31-րդ հոդվածի 1-ին կետի 1-ին և 4-րդ ենթակետերով, 42-րդ հոդվածի 1-ին կետի 7-րդ ենթակետով, «Հանրաքվեի մասին» Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության օրենքի 22-րդ հոդվածի 2-րդ կետով` Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովը ո ր ո շ ու մ է.

 1. Սահմանել դիտորդական առաքելություն իրականացնելու կարգը` համաձայն թիվ 1 հավելվածի:

 2. Հաստատել դիտորդների վկայականների ձևերը` համաձայն թիվ 2 հավելվածի:

 3. Ուժը կորցրած ճանաչել ԼՂՀ կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովի 2005թ. մարտի 4-ի «Դիտորդական առաքելություն իրականացնելու կարգը հաստատելու մասին» թիվ 4/36 որոշումը:

 1. Դիտորդական առաքելության նպատակն ընտրական գործընթացների վերաբերյալ հավաստի տեղեկությունների հավաքումն է և դրանց հիման վրա ընտրությունների, հանրաքվեի անցկացման վերաբերյալ անկողմնակալ և անկախ եզրակացության կազմումը: Այն իրականացվում է դիտորդների միջոցով` պահպանելով չեզոքության, անկողմնակալության և ընտրական գործընթացներին չմիջամտելու սկզբունքները:

 2. Հանրապետությունում ընտրությունների և (կամ) հանրաքվեի ժամանակ դիտորդական առաքելություն իրականացնելու իրավունք ունեն`

 1) միջազգային կազմակերպությունները.

 2) օտարերկրյա պետությունների ներկայացուցիչները.

 3) հասարակական այն կազմակերպությունները, որոնց կանոնադրական խնդիրները ներառում են ժողովրդավարության և մարդու իրավունքների պաշտպանության հարցեր:

 3. Եթե հանրաքվեն անցկացվում է Հանրապետության Նախագահի կամ Ազգային ժողովի ընտրությունների օրը, ապա Հանրապետությունում գրանցված հասարակական կազմակերպությունները դիտորդական առաքելություն իրականացնելու իրավունք ունեն, եթե չեն աջակցում թեկնածուներին կամ կուսակցություններին:

 4. Հանրաքվեի ժամանակ դիտորդական առաքելություն իրականացնելու իրավունք ունեն նաև Հանրապետությունում գրանցված կուսակցությունները, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ հանրաքվեն անցկացվում է Հանրապետության Նախագահի կամ Ազգային ժողովի ընտրությունների օրը:

 5. Միջազգային կազմակերպությունների, օտարերկրյա հասարակական կազմակերպությունների և օտարերկրյա պետությունների ներկայացուցիչները համարվում են միջազգային դիտորդներ, իսկ Հանրապետությունում գրանցված հասարակական կազմակերպությունների ներկայացուցիչները` տեղական դիտորդներ:

II. Դիտորդների հավատարմագրման կարգը

 6. Սույն կարգի 2-րդ և 4-րդ կետերում նշված կազմակերպությունները և անձինք դիտորդական առաքելություն իրականացնում են կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովում հավատարմագրվելուց հետո:

 7. Հավատարմագրվելու համար դիմումները կենտրոնական ընտրական հանձնաժողով ներկայացվում են տեղական դիտորդների դեպքում` ընտրություններ (հանրաքվե) նշանակվելուց հետո, բայց ոչ ուշ, քան քվեարկության օրվանից 10 օր առաջ, իսկ միջազգային դիտորդների դեպքում` մինչև քվեարկության նախորդ օրը ներառյալ:

 8. Հասարակական կազմակերպությունը կամ կուսակցությունը դիմումին կից ներկայացնում է կանոնադրության պատճենը (միայն Հանրապետությունում գրանցված կազմակերպությունների դեպքում) և դիտորդական առաքելություն իրականացնող անձանց ցուցակը` նաև էլեկտրոնային կրիչով:

 9. Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովը դիտորդական առաքելություն իրականացնող կազմակերպություններին և օտարերկրյա պետությունների ներկայացուցիչներին հավատարմագրում և համապատասխան վկայականներ է հանձնում դիմումն ստանալուց ոչ ուշ, քան 7 օր հետո, իսկ միջազգային դիտորդներին` նաև մինչև քվեարկության նախորդ օրը:

 10. Միջազգային դիտորդներին տրամադրվում է հայերեն և անգլերեն կամ հայերեն և ռուսերեն վկայականներ:

 11. Տեղական դիտորդների դեպքում, դիտորդական առաքելություն իրականացնող կազմակերպությանը տրվում է ներկայացված ցուցակում ընդգրկված` դիտորդական առաքելություն իրականացնող անձանց թվին համապատասխան քանակի վկայականներ: Դիտորդի վկայականը լրացվում է դիտորդական առաքելություն իրականացնող կազմակերպության կողմից, կնքվում այդ կազմակերպության կնիքով և ներկայացվում կենտրոնական ընտրական հանձնաժողով: Կազմակերպության կողմից ներկայացված դիտորդական առաքելություն իրականացնող անձանց ցուցակին համապատասխան, լրացված վկայականը կնքվում է կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովի կնիքով և տրամադրվում համապատասխան կազմակերպությանը:

 12. Եթե դիտորդական առաքելություն իրականացնելու համար դիմում ներկայացրած կազմակերպությունների թվի մեծությունը կարող է տեխնիկական բարդություններ ստեղծել տեղամասային կենտրոններում քվեարկության և ձայների հաշվման համար, ապա առավելությունը տրվում է այն կազմակերպություններին, որոնք երաշխավորում են Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության ողջ տարածքում դիտորդական առաքելություն իրականացնելը:

III. Դիտորդի իրավունքները և պարտականությունները

 13. Դիտորդն իրավունք ունի`

1) ներկա գտնվել ընտրական հանձնաժողովի նիստերին, իսկ քվեարկության ընթացքում` նաև տեղամասային կենտրոնում: Քվեարկության ընթացքում քվեաթերթիկների և քվեատուփի դիտարկման համար, դիտորդներն` ըստ ցանկության և իրար հետ փոխհամաձայնեցված, բայց միաժամանակ ոչ ավելի քան մեկ դիտորդ, կարող է ազատ տեղաշարժվել տեղամասային կենտրոնում.

2) անարգել ծանոթանալ ընտրական փաստաթղթերին, քվեաթերթիկների նմուշներին, ընտրական հանձնաժողովի որոշումներին, նիստերի արձանագրություններին, ստանալ դրանց պատճենները, կատարել քաղվածքներ.

3) հետևել քվեաթերթիկների` ընտրական հանձնաժողովներում պահպանելու, Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության ընտրական օրենսգրքով սահմանված գործառույթներն ավարտելուց հետո` դրանք պահպանման հանձնելու, տեղամասային ընտրական հանձնաժողովներում քվեաթերթիկները հաշվարկելու գործընթացներին.

4) հանդիպումներ ունենալ թեկնածուների, կուսակցությունների, կուսակցությունների դաշինքների, հասարակական կազմակերպությունների ներկայացուցիչների և ընտրողների հետ.

5) Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության օրենսդրության համապատասխան անցկացնել մամլո ասուլիսներ, դիմել զանգվածային լրատվության միջոցներին:

 14. Ընտրական հանձնաժողովների նիստերին, իսկ քվեարկության ընթացքում` նաև տեղամասային կենտրոնում, կարող են ներկա գտնվել յուրաքանչյուր միջազգային կազմակերպությունից մինչև երկու դիտորդ` թարգմանչի ուղեկցությամբ, իսկ տեղական դիտորդների դեպքում` յուրաքանչյուր կուսակցությունից կամ հասարակական կազմակերպությունից` մեկ դիտորդ:

 15. Դիտորդը հետևում է ընտրական հանձնաժողովի աշխատանքներին, դրանց վերաբերյալ հանձնաժողովի նախագահին կարող է ներկայացնել դիտողություններ և առաջարկություններ:

 16. Դիտորդների իրավունքների որևէ սահմանափակում չի թույլատրվում:

 17. Դիտորդն իրավունք չունի`

1) աջակցել թեկնածուներին կամ կուսակցություններին, կուսակցությունների դաշինքներին.

2) միջամտել հանձնաժողովների աշխատանքներին.

3) օգտագործել իր կարգավիճակը` ընտրությունների (հանրաքվեի) դիտարկման հետ չառնչվող գործողություններում:

 18. Միջազգային դիտորդն իրավունք չունի կատարել այնպիսի գործողություններ, որոնք կարող են դիտվել որպես միջամտություն Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության ներքին իրավասության խնդիրներին կամ ներքին գործերին:

 19. Դիտորդը կարող է արտահայտել իր կարծիքը հարցման դեպքում, սակայն չի կարող պահանջել կամ փորձել միջամտել ընտրական հանձնաժողովների կողմից որոշումների ընդունմանը:

 20. Միջազգային իրավունքի նորմերի կամ Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության օրենսդրության կամ սույն կարգի խախտման դեպքում կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովը իրավասու է հավատարմագրված դիտորդին (կազմակերպությանը կամ կուսակցությանը) զրկել դիտորդական առաքելություն իրականացնելու իրավունքից:

 21. Դիտորդը ընտրությունների (հանրաքվեի) վերաբերյալ զեկույցը ներկայացնում է Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության կենտրոնական ընտրական հանձնաժողով, իսկ միջազգային դիտորդը` նաև Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության արտաքին գործերի նախարարություն:

IV. Դիտորդի գործունեության երաշխիքները

 22. Դիտորդն իր դիտարկումները իրականացնում է ինքնուրույն, անկախ և անկողմնակալ:

 23. Դիտորդն իր գործունեության ընթացքում գտնվում է պետության պաշտպանվածության ներքո:

 24. Դիտորդական առաքելություն իրականացնելիս ընտրական հանձնաժողովները դիտորդին ցուցաբերում են անհրաժեշտ աջակցություն:

 25. Դիտորդը չի կարող պատասխանատվության ենթարկվել ընտրությունների (հանրաքվեի) նախապատրաստման, կազմակերպման, անցկացման և արդյունքների ամփոփման վերաբերյալ հայտնած կարծիքի համար:

 26. Դիտորդի գործունեության նյութական և ֆինանսական ապահովվածությունը կատարվում է դիտորդին ուղարկող կողմի կամ դիտորդի անձնական միջոցների հաշվին:

 27. Դիտորդական առաքելություն իրականացնող անձանց լիազորությունները դադարեցվում են ընտրությունների (հանրաքվեի) ավարտից 10 օր հետո: