ԼԵՌՆԱՅԻՆ ՂԱՐԱԲԱՂԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

 

Օրենքը

 

ԼԵՌՆԱՅԻՆ ՂԱՐԱԲԱՂԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԽՈՐՀՐԴԱՐԱՆԻ ՄԱՍԻՆ

 

Հոդված 1. Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության ԽՈՐՀՐԴԱՐԱՆԸ ընտրվում է հինգ տարվա ժամկետով Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետությունում բարձրագույն ներկայացուցչական և օրենսդիր մարմին է:

(1-ին հոդվածը լրաց. 22.11.1995թ., փոփ. 06.03.1997 ՀՕ-33)

 

Հոդված 2. Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության ժողովրդական պատգամավորների ընտրությունների կարգը սահմանվում է «Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության պատգամավորների ընտրությունների մասին» օրենքով:

 

Հոդված 3. Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության նախագահը, Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության Կառավարության նախագահը, նրա տեղակալները, Կառավարության անդամները և նրանց տեղակալները, դատավորները, դատախազները, պետական արբիտրները միաժամանակ չեն կարող լինել Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության խորհրդարանի անդամներ:

 

Հոդված 4. Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության նորընտիր խորհրդարանը գումարվում է Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության Ազգային ժողովի կողմից ոչ ուշ, քան ընտրություններից երկու ամիս անց:

Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության նոր գումարման խորհրդարանի առաջին նստաշրջանը բացում և մինչև խորհրդարանի նախագահի ընտրվելը վարում է խորհրդարանի ժողպատգամավորների ընտրությունների կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովի նախագահը, իսկ այնուհետև՝ խորհրդարանի նախագահը կամ նրա տեղակալը, կամ խորհրդարանի քարտուղարը:

Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության խորհրդարանը իր կողմից ընտրվող մանդատային հանձնաժողովի ներկայացմամբ որոշում է ընդունում պատգամավորների լիազորությունները ճանաչելու մասին, իսկ ընտրությունների մասին օրենսդրության խախտման դեպքում՝ առանձին պատգամավորների ընտրություններն անվավեր ճանաչելու մասին:

(4-րդ հոդվածը փոփ. 23.10.1996 ՀՕ-30)

 

Հոդված 5. Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության խորհրդարանը իր գործունեությունն իրականացնում է խորհրդարանի նիստերի և նրա մարմինների միջոցով:

 

Հոդված 6. Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության խորհրդարանը գումարվում է «Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության խորհրդարանի մասին» կանոնակարգով սահմանված ժամկետներում:

 

Հոդված 7. Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության խորհրդարանի արտահերթ նիստը գումարվում է կամ խորհրդարանի ժողովրդական պատգամավորների մեկ երրորդի, կամ խորհրդարանի նախագահի պահանջով, կամ Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության նախագահի կողմից:

 

Հոդված 8. Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության խորհրդարանի օրենսդրական նախաձեռնության իրավունքը պատկանում է ժողովրդական պատգամավորներին, Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության նախագահին, խորհրդարանի նախագահին, Կառավարությանը, Գերագույն դատարանին, դատախազին:

Կառավարության ներկայացրած և նրա որոշմամբ անհետաձգելի համարվող օրենքի նախագիծը խորհրդարանն օրակարգ է մտցնում առանց քվեարկության: Այն քննարկվում և քվեարկվում է 30 օրվա ժամկետում: Այդ ժամկետում խորհրդարանը կարող է քննարկման չընդունել այլ անհետաձգելի օրենքի նախագիծ:

(8-րդ հոդվածը փոփ. 23.10.1996 ՀՕ-30)

 

Հոդված 9. Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության օրենքները և խորհրդարանի որոշումներն ընդունվում են խորհրդարանի նիստերում:

Օրենքների նախագծերը և հանրապետության պետական կյանքի մյուս առավել կարևոր հարցերը խորհրդարանի որոշմամբ կարող են դրվել համաժողովրդական քննարկման, հրապարակվել պաշտոնական մամուլում:

 

Հոդված 10. Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության խորհրդարանը՝

1/ ընդունում է Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության Սահմանադրությունը, օրենքները և դրանց մեջ կատարում փոփոխություններ.

2/ իրականացնում է ազգային անվտանգության ապահովման, սեփականության հարաբերությունների, ժողովրդական տնտեսության և ընկերային-մշակութային ոլորտի կառավարման կազմակերպման, բյուջետաֆինանսական համակարգի, աշխատանքի վարձատրության, գնագոյացման և հարկման, շրջակա միջավայրի պահպանության և բնական պաշարների օգտագործման, քաղաքացիների սահմանադրական իրավունքների, ազատությունների ու պարտականությունների իրականացման և այլ հարաբերությունների օրենսդրական կարգավորումը.

3/ սահմանում է պետական իշխանության, պետական կառավարման և դատական իշխանության մարմինների իրավասությունը, կազմակերպման և գործունեության օրենսդրական կարգը.

4/ որոշում է ազգային դրամանիշի կիրառման և էմիսիայի իրականացման կարգը.

5) հաստատում է Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության տնտեսական և ընկերային զարգացման հանրապետական ծրագրերը, հանրապետության պետական բյուջեն, վերահսկողություն է իրականացնում իր կողմից հաստատված ծրագրերի և բյուջեի կատարման ընթացքի նկատմամբ, հաստատում է դրանց կատարման մասին հաշվետվությունները և իր կողմից հաստատված ծրագրերի և բյուջեի մեջ կատարում է փոփոխություններ.

6/ սահմանում է Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության վարչատարածքային կառուցվածքին վերաբերող հարցերի լուծման կարգը, որոշում և փոխում է վարչատարածքային միավորների սահմանները, որոշում դրանց կարգավիճակը, կատարում է շրջանների և բնակավայրերի վերանվանում.

7/ իրականացնում է ընդունված օրենքների և որոշումների կատարման վերահսկողություն, որոշում է դրանց կիրարկման կարգը, տալիս է Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության օրենքների մեկնաբանություն.

8/ որոշում է Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության պետական սահմանը.

9/ օրենքով սահմանված դեպքերում վավերացնում և չեղյալ է հայտարարում Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության նախագահի կամ կառավարության կնքած միջազգային պայմանագրերը, վերահսկողություն է իրականացնում օտարերկրյա պետություններին պետական փոխառություններ, տնտեսական և այլ օգնություն տրամադրելու, ինչպես նաև օտարերկրյա պետական փոխառությունների և վարկերի վերաբերյալ համաձայնագրերի կնքման նկատմամբ.

10/ որոշումներ է ընդունում հանրաքվե անցկացնելու գործում.

11/ նշանակում է Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության ժողովրդական պատգամավորների ընտրությունները.

12/ հաստատում է Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության ժողովրդական պատգամավորների ընտրությունների, Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության նախագահի ընտրությունների և Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության հանրաքվեի կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովների կազմը.

13/ ընտրում է Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության խորհրդարանի նախագահ.

14/ Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության խորհրդարանի նախագահի ներկայացմամբ ընտրում է Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության խորհրդարանի նախագահի տեղակալ և Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության խորհրդարանի քարտուղար.

15/ Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության ժողովրդական պատգամավորների թվից ընտրում է խորհրդարանի մարմինների ղեկավարներ և անդամներ:

 Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության խորհրդարանը ստեղծում է խորհրդարանի նախագահություն, որը լուծարվում է միայն խորհրդարանի կողմից.

Անհրաժեշտության դեպքում Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության Ազգային ժողովը կարող է ստեղծել համակարգող խորհուրդ, որը լուծարվում է միայն Ազգային ժողովի կողմից.

16/ օրենքով սահմանված դեպքերում հաստատում է Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության նախագահի կողմից ներկայացված Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության պաշտպանության և ազգային անվտանգության ապահովման բնագավառի հիմնական միջոցառումները.

17/ (կետն ուժը կորցրել է 23.10.1996 ՀՕ-30).

17/անհրաժեշտության դեպքում լսում է Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության նախագահի հաղորդումները հանրապետության քաղաքական, սոցիալ-տնտեսական իրավիճակի և Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության օրենքների կատարման մասին.

18/ Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության նախագահի ներկայացմամբ ընտրում է Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության գերագույն դատարանի նախագահին, նրա տեղակալներին և գերագույն դատարանի անդամներին, գլխավոր պետական արբիտրին, նշանակում է Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության գլխավոր դատախազին.

(2-րդ պարբերությունն ուժը կորցրել է 09.11.1995թ.)

19/ Խորհրդարանը հաստատում է գերագույն դատարանի նախագահության կազմը, ընտրում է շրջանային և քաղաքային ժողովրդական դատարանների ժողդատավորներին, շրջանային և քաղաքային ժողովրդական դատարանների դատավորների թվից հաստատում է այդ դատարանների նախագահներին:

 Լսում է իր կողմից նշանակվող կամ ընտրվող մարմինների պաշտոնատար անձանց հաշվետվությունները կամ հաղորդագրությունները:

 Օրենքով սահմանված կարգով լուծում է նշված պաշտոնատար անձանց հետկանչելը կամ զբաղեցրած պաշտոններից ազատման հարցը.

20/ Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության նախագահի առաջարկությամբ հաստատում և վերանայում է Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության կառավարության կառուցվածքը. Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության նախագահին առաջարկում է վերանայել կառավարության, նրա նախագահի կամ որևէ անդամի նշանակման հարցը, օրենքով սահմանված կարգով որոշում է ընդունում նշված պաշտոնատար անձանց լիազորությունները դադարացնելու մասին.

21/ անվստահություն է հայտնում Կառավարությանը, այն ներկայացնում է Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության նախագահին, որը 20-օրյա ժամկետում ընդունում է Կառավարության հրաժարականը, նշանակում վարչապետին և կազմավորում Կառավարություն.

22/ (կետն ուժը կորցրել է 23.10.1996 ՀՕ-30)

22/ որոշում է Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության տարածքում այլ պետությունների զորքերի տեղաբաշխման հարցը և դրանց կարգավիճակը.

23/ որոշումներ է ընդունում ամնիստիայի մասին.

24/ օրենքով սահմանված կարգով լուծում է Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության ժողովրդական պատգամավորների պատասխանատվության և նրանց լիազորությունների վաղաժամկետ դադարեցման հարցը.

25/ լուծում է Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության ժողովրդական պատգամավորության թեկնածուներին քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վերաբերյալ Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության դատախազի միջնորդության հարցը.

26/ օրենքով սահմանված կարգով լուծում է Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության նախագահի կողմից իր լիազորությունները շարունակելու անհնարինության հարցը.

27/ օրենքով սահմանված կարգով հարց է հարուցում և որոշում կայացնում հանրապետության նախագահին պաշտոնանկ անելու մասին.

28/ դիմում է Գերագույն դատարանին Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության օրենքները և խորհրդարանի այլ ակտերը Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության Սահմանադրությանը համապատասխանեցնելու մասին, իսկ Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության նախագահի հրամանագրերը և կարգադրությունները, իշխանության և կառավարման տեղական մարմինների որոշումները՝ Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության Սահմանադրությանը և օրենքներին համապատասխանեցնելու մասին եզրակացություններ ներկայացնելու առաջարկությամբ.

29/ Գերագույն դատարանի եզրակացության հիման վրա չեղյալ է հայտարարում Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության Սահմանադրությանը և օրենքներին հակասող Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության նախագահի հրամանագրերն ու կարգադրությունները.

30/ հիմնում է Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության պետական պարգևներ, սահմանում է Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության զինվորական կոչումներ, դիվանագիտական և այլ դասեր, պատվավոր կոչումներ:

(10-րդ հոդվածը փոփ. 09.11.1995թ., խմբ. 22.11.1995թ., խմբ., լրաց., փոփ. 23.10.1996 ՀՕ-30)

 

Հոդված 11. Պատերազմ հայտարարելու իրավունքի հարցերում խորհրդարանը ընդունում է որոշումներ Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության Սահմանադրության, Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության օրենքների սահմանած շրջանակներում:

 

Հոդված 12. Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության Ազգային ժողովի ընդունած օրենքները ներկայացվում են Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության նախագահին՝ օրենքով սահմանված կարգով դրանք ստորագրելու և հրապարակելու համար:

(12-րդ հոդվածը փոփ. 31.01.1996 ՀՕ-1, խմբ. 23.10.1996 ՀՕ-30)

 

Հոդված 13. Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության խորհրդարանի նախագահը, նախագահի տեղակալը, խորհրդարանի քարտուղարը, Ազգային ժողովի հանձնաժողովների նախագահները ընտրվում են խորհրդարանի պատգամավորների ընդհանուր թվի ձայների մեծամասնությամբ, գաղտնի քվեարկությամբ: Խորհրդարանի նախագահը հաշվետու է խորհրդարանին:

Խորհրդարանի նախագահը, նախագահի տեղակալը, խորհրդարանի քարտուղարը կարող են հետ կանչվել խորհրդարանի պատգամավորների ընդհանուր թվի ձայների մեծամասնությամբ, գաղտնի քվեարկությամբ:

(13-րդ հոդվածը լրաց. 23.10.1996 ՀՕ-30)

 

Հոդված 14. Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության խորհրդարանի նախագահը՝

1/ ղեկավարում է խորհրդարանի և նրա մարմինների աշխատանքը.

2/ խորհրդարանին ներկայացնում է թեկնածուներ խորհրդարանի նախագահի տեղակալի, խորհրդարանի քարտուղարի պաշտոններում ընտրվելու համար.

3/ Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության նախագահի կողմից իր լիազորությունների կատարման անհնարինության դեպքում զբաղեցնում է Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության նախագահի պաշտոնը.

4/ (կետն ուժը կորցրել է 23.10.1996 ՀՕ-30)

5/ ստորագրում և հրապարակում է խորհրդարանի որոշումները և այլ ակտեր.

6/ արձակում է կարգադրություններ.

7/ նախապատրաստում և անց է կացնում Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության օրենքների նախագծերի և հանրապետության պետական կյանքի առավել կարևոր հարցերի ժողովրդական քննարկումները.

8/ Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության նախագահի պաշտոնը ստանձնելու կապակցությամբ հրավիրում է հատուկ նիստ.

9/ իրականացնում է Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության Սահմանադրությամբ և օրենքներով սահմանված այլ լիազորություններ:

(14-րդ հոդվածը փոփ. 23.10.1996 ՀՕ-30)

 

Հոդված 15. Խորհրդարանի նախագահի տեղակալը և խորհրդարանի քարտուղարը խորհրդարանի նախագահի հանձնարարությամբ իրականացնում են առանձին լիազորություններ: Խորհրդարանի նախագահի կողմից իր պարտականությունների կատարման անհնարինության դեպքում խորհրդարանի նախագահի պաշտոնը ժամանակավորապես զբաղեցնում է նախագահի տեղակալը կամ քարտուղարը:

Խորհրդարանի քարտուղարը նախապատրաստում և գումարում է խորհրդարանի նիստերը, կազմակերպում և համակարգում խորհրդարանի մարմինների աշխատանքը, աջակցում խորհրդարանի պատգամավորներին իրենց լիազորությունների իրականացման գործում և նրանց ապահովում անհրաժեշտ լրատվությամբ:

(15-րդ հոդվածը փոփ. 23.10.1996 ՀՕ-30)

 

Հոդված 16. Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության խորհրդարանի կողմից ստեղծվող մշտական գործող մարմինները նախապատրաստում և քննարկում են օրենքների և այլ ակտերի նախագծերը, խորհրդարանի իրավասությանը վերապահված այլ հարցեր, ինչպես նաև վերահսկողություն է իրականացնում դրանց կատարման նկատմամբ:

Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության խորհրդարանը անհրաժեշտության դեպքում համապետական նշանակության հարցերի ուսումնասիրման և խորհրդարանին համապատասխան առաջարկություններ ներկայացնելու համար իր իրավասության սահմաններում կարող է ստեղծել այլ հանձնաժողովներ:

 

Հոդված 17. Պետական մարմինները և պաշտոնատար անձինք պարտավոր են կատարել խորհրդարանի  հանձնաժողովների՝ նրանց իրավասության սահմաններում ներկայացված պահանջները, տրամադրել անհրաժեշտ նյութեր և փաստաթղթեր: խորհրդարանի հանձնաժողովների՝ նրանց իրավասության սահմաններում ներկայացված հանձնարարականները ենթակա են պարտադիր քննարկման պետական մարմինների և պաշտոնատար անձանց կողմից: Քննարկման արդյունքների և ձեռնարկված միջոցների մասին օրենքով սահմանված ժամկետում հաղորդվում է  հանձնաժողովներին:

 

Հոդված 18. Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության ժողովրդական պատգամավորը խորհրդարանի նիստերում իր իրավասության սահմաններում իրավունք ունի հարցապնդումով դիմելու Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության նախագահին, խորհրդարանի նախագահին, Կառավարությանը, խորհրդարանի կողմից կազմվող կամ ընտրվող մարմինների ղեկավարներին: Այն մարմինը կամ պաշտոնատար անձը, որին ուղղված է խորհրդարանի կողմից ընդունված հարցապնդումը, պարտավոր է խորհրդարանի սահմանած ժամկետում բանավոր կամ գրավոր պատասխան տալ խորհրդարանի նիստում:

Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության ժողովրդական պատգամավորը իր պատգամավորական գործունեության ընթացքում ազատվում է պաշտոնական, զինվորական, արտադրական և այլ ծառայողական պարտականություններից:

Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության ժողովրդական պատգամավորը, կամ պատգամավորության թեկնածուն չի կարող ենթարկվել քրեական պատասխանատվության, նրա ազատությունը սահմանափակող միջոցների, կալանավորվել կամ դատական կարգով վարչական պտասխանատվության ենթարկվել առանց խորհրդարանի համաձայնության:

(18-րդ հոդվածը խմբ. 22.11.1995թ.)

 

Հոդված 19. Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության խորհրդարանի, նրա մարմինների գործունեության կարգը սահմանվում է խորհրդարանի կանոնակարգով և այլ օրենսդրական ակտերով:

 

 

ԼՂՀ ԳԵՐԱԳՈՒՅՆ ԽՈՐՀՐԴԻ ՆԱԽԱԳԱՀԻ ՊԱՇՏՈՆԱԿԱՏԱՐ՝	Կ. ԲԱԲՈՒՐՅԱՆ
ԼՂՀ ԳԵՐԱԳՈՒՅՆ ԽՈՐՀՐԴԻ ՔԱՐՏՈՒՂԱՐ`	Վ. ՀԱԿՈԲՅԱՆ
22 դեկտեմբերի 1994 թվականի, քաղ. Ստեփանակերտ